Derangement
Derangement
Tanım
Düzenli işleyişin veya olağan yapının bozulması durumu; klinik bağlamda ise genel bir zihinsel bozukluk veya ruhsal sarsıntı.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, yoğun bir travmatik yaşantı sonrası bireyin gerçekliği değerlendirme yetisinde ve günlük işleyişinde gözlenen ani ve şiddetli çözülme hali bir 'derangement' örneği olarak ele alınabilir. Matematiksel bağlamda ise, 4 kişinin şapkalarını rastgele seçtiği ve hiç kimsenin kendi şapkasını almadığı tüm olası dağılım senaryolarının hesaplanmasıdır.
Derin Analiz
Terim, iki farklı disiplinde temel ayrışmalara sahiptir. Klinik psikoloji ve psikiyatride, bireyin bilişsel, duygusal veya davranışsal entegrasyonundaki yaygın bozulmaları ve işlevsellik kaybını tanımlamak için gevşek bir şekilde kullanılır; ancak modern DSM-5 nosolojisinde spesifik bir tanı kategorisi olarak yer almaz, daha çok genel bir patolojik duruma işaret eder. Öte yandan, kombinatorik matematikte ve olasılık kuramında (Wikipedia bağlamında olduğu gibi), bir kümenin elemanlarının hiçbirinin kendi orijinal konumuna gelmediği permütasyonları (sabit noktası olmayan dizilimleri) ifade eden kesin bir nicel tanımı vardır. Bu çift yönlü kullanım, kavramın hem düzensizlik entropisini hem de biçimsel olasılıksal dağılımları açıklamasında köprü kurar.
Etimoloji
Fransızca 'dérangement' (düzenini bozmak, karıştırmak) sözcüğünden türetilmiştir; kökeni Eski Fransızca 'des- (tersini ifade eden ön ek) + ranger (sıraya koymak, düzenlemek)' fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Psikoz ve Demans kavramları ile karıştırılabilir; ancak bu terimler spesifik nörobiyolojik ve klinik tabloları işaret ederken, derangement çok daha geniş, yapısal olmayan bir bozulma veya sapma halini tanımlar.