Dikkatsel Disleksi
Attentional Dyslexia
Tanım
Bireyin kelimeleri bütünsel olarak okuyabildiği ancak harf-kelime bağlama mekanizmasındaki bir kusur nedeniyle harfleri doğru tanımlayamadığı ve harflerin kelimeler arasında yer değiştirdiği bir görsel kelime biçimi disleksisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirme sırasında bir danışana 'BÜYÜK MASA' ifadesi okutulduğunda, danışan kelimeleri doğru sesletebilir ancak kelimeler bitişik yazıldığında veya hızlı bir paragraf içinde sunulduğunda, birinci kelimenin son harfi ile ikinci kelimenin ilk harfi yer değiştirerek kelimeyi tamamen farklı algılayabilir. Aynı harfler tek başına ekrana yansıtıldığında ise hiçbir hata yapmadan okuyabilmektedir.
Derin Analiz
Dikkatsel disleksi, görsel kelime formu sistemindeki nörolojik işlemleme hatalarından ziyade, uzamsal dikkat dağılımı ve harf entegrasyonu süreçlerindeki bir bozukluğa işaret eder. Nöropsikolojik düzeyde, bu durum paryetal lob merkezli dikkat ağlarının harfleri uygun konumsal pencerelere bağlamadaki yetersizliği ile karakterizedir. Birey, izole edilmiş tek bir harfi gördüğünde normal bir performans sergilerken, bu harf görsel bir kalabalık veya metin akışı içinde sunulduğunda 'migrasyon' (göç) adı verilen fenomen ortaya çıkar; harfler bitişik kelimelerin içine kayar veya yer değiştirir. Bu durum, okuma eyleminin sadece alt seviye görsel özelliklerin analizi olmadığını, aynı zamanda hassas bir dikkatsel atama gerektirdiğini ampirik olarak kanıtlar.
Etimoloji
Latince 'attentio' (yönelme, odaklanma) + Yunanca 'dys-' (bozukluk, güçlük) ve 'lexis' (kelime, okuma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yüzey disleksi (kelimenin yüzeysel sesletim bozukluğu) ve ihmal (neglect) disleksisi. Temel ayırt edici fark, dikkatsel dislekside sorun tekli harf tanımada değil, çoklu uyaranların sunulduğu bağlamda harflerin yer değiştirmesidir.