Diseidetik Disleksi
Dyseidetic Dyslexia
Tanım
Bütün kelimeleri görsel olarak tanımakta zorlanma ve her seferinde harfleri seslendirerek okumaya aşırı bağımlılıkla karakterize edilen, Elena Boder tarafından 1973'te öne sürülen ancak günümüzde güvenilir ampirik kanıt bulamamış bir disleksi alt tipi.
Örnek Vaka / Uygulama
Okul çağındaki bir çocuğun, 'araba' kelimesini defalarca görmesine rağmen her seferinde 'a-r-a-b-a' şeklinde heceleyerek seslendirmesi ve kelimenin bütünsel görsel formunu tanıyamaması durumu, Boder'in teorik çerçevesinde diseidetik disleksi vakası olarak ele alınmaktaydı.
Derin Analiz
1973 yılında Amerikalı psikolog Elena Boder tarafından klinik okuma bozukluklarını sınıflandırmak amacıyla teorize edilen bu alt tip, bireylerin kelimeleri ortografik (görsel) bütünlükleri içinde hafızaya çağıramamasını temel almaktaydı. Varsayıma göre, görsel bellek ve görsel diskriminasyon (ayırt etme) süreçlerindeki nörobiyolojik kusurlar, kelimenin bütün olarak tanınmasını engellemekte ve çocukları sürekli olarak fonolojik deşifre stratejisine (harf-ses eşleştirmesine) zorlamaktadır. Ancak modern bilişsel bilim ve nörogörüntüleme çalışmaları, okuma güçlüklerinin bu şekilde katı görsel ve fonolojik alt tiplere bölünmesinin ampirik karşılığını bulamamıştır. Çağdaş literatür, disleksinin temelinde yatan sorunun görsel hafıza eksikliğinden ziyade, fonolojik işleme ve dil tabanlı akustik kodlama becerilerindeki merkezi défisitler olduğunu doğrulamaktadır.
Etimoloji
Yunanca 'dys-' [bozukluk, güçlük] + 'eidos' [biçim, görsel form] köklerinden türetilmiş olup, görsel biçimleri algılama ve bütünsel kelime tanımadaki bozukluğu ifade eder.
Karıştırmayın
Disfonetik disleksi (kelimeleri sese dökme ve fonolojik analiz yapmada zorluk yaşama, görsel olarak tanımada ise görece başarılı olma durumu) ile karıştırılır; diseidetik tip tam tersi bir örüntü sergiler.