Doctor Shopping
Doctor Shopping
Tanım
Bireyin kötüye kullandığı veya bağımlısı olduğu reçeteli maddeleri temin etmek amacıyla birden fazla hekime başvurarak mükerrer reçete yazdırma davranışı.
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşındaki bir erkek hasta, kronik bel ağrısı şikayetiyle son üç ay içinde farklı semtlerdeki yedi farklı ortopedi ve acil servis hekimine başvurmuş, her birine önceki reçetelerini kaybettiğini söyleyerek güçlü opioid analjezikler reçete ettirmiştir. Eczane takip sistemlerinin uyarısı ve hekimlerin konsültasyonu sonucunda hastanın bu maddeleri tıbbi amaçla değil, gelişen tolerans ve bağımlılık döngüsünü sürdürmek için kullandığı saptanmıştır.
Derin Analiz
Doctor shopping, genellikle opioidler, sedatifler, anksiyolitikler ve uyarıcılar gibi bağımlılık yapma potansiyeli yüksek kontrollü maddelerin elde edilmesiyle karakterize edilen karmaşık bir maladaptif davranış kalıbıdır. Klinik psikiyatri ve bağımlılık bilimi perspektifinden bakıldığında, bu davranış yalnızca bir madde arama (drug-seeking behavior) stratejisi değil, aynı zamanda altta yatan derin bir madde kullanım bozukluğunun (SUD) ve sıklıkla komorbid kişilik örüntülerinin (özellikle antisosyal veya sınırda kişilik özellikleri) bir göstergesidir. Hastalar, tek bir hekimin güvenli reçeteleme sınırlarına takılmamak veya reçete kısıtlamalarını aşmak için gizlilik, yalan söyleme ve manipülasyon taktikleri kullanırlar. Epidemiyolojik ve adli psikoloji çalışmalarında, bu durumun sağlık sistemleri üzerindeki mali yükü ve reçeteli ilaç aşırı doz ölümlerindeki kritik rolü defalarca vurgulanmıştır. Modern e-reçete sistemleri ve reçete izleme programları (PDMP), bu klinik patolojinin tespit edilmesinde ve önlenmesinde birincil koruyucu mekanizmalar olarak işlev görür.
Etimoloji
İngilizce 'doctor' (hekim, doktor) ve 'shopping' (alışveriş yapmak) kelimelerinin birleşiminden oluşan modern klinik terminoloji kökenlidir; hastanın tıbbi hizmetleri veya reçeteli ilaçları elde etmek amacıyla bir pazar yeri mantığıyla hekimleri gezmesini betimler.
Karıştırmayın
Tıbbi ikinci görüş almak (second opinion) ile sıklıkla karıştırılır. İkinci görüş, hastanın mevcut tanısını doğrulatmak veya alternatif bir tedavi planı öğrenmek amacıyla şeffaf bir şekilde uzman değiştirmesini kapsarken; doctor shopping tamamen gizlilik içinde, madde elde etme motivasyonuyla birden fazla hekimden mükerrer reçete almayı hedefler.
Keşfetmeye Devam Edin
Madde Arama Davranışı
Drug-seeking Behavior
Bir bireyin kötüye kullandığı veya bağımlısı olduğu bir maddeyi elde etmek amacıyla sergilediği amaçlı ve ısrarcı eylemler bütünü.
Komorbidite
Comorbidity
Bir bireyde eş zamanlı olarak birden fazla hastalık, bozukluk veya tıbbi durumun bir arada bulunma durumu.