Madde Arama Davranışı
Drug-seeking Behavior
Tanım
Bir bireyin kötüye kullandığı veya bağımlısı olduğu bir maddeyi elde etmek amacıyla sergilediği amaçlı ve ısrarcı eylemler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik opioid bağımlılığı olan bir hastanın, haklı bir ağrı şikayeti olmadığı halde farklı hastanelerin acil servislerine giderek aynı güçlü analjeziği reçete ettirmek için çeşitli senaryolar uydurması ve bu uğurda tüm sosyal ilişkilerini feda etmesi.
Derin Analiz
Madde arama davranışı, bağımlılığın kronik ve nüksedici seyrinde motivasyonel sistemin (özellikle mezolimbik dopaminerjik yolak) madde ipuçları tarafından ele geçirilmesinin dışavurumudur. Bireyin bilişsel kaynaklarını ve karar verme mekanizmalarını (prefrontal korteks işlevleri) büyük ölçüde maddenin teminine odaklar. Klinik pratikte bu durum, hastanın tedavi uyumunu bozan manipülatif stratejiler, reçete sahteciliği, birden fazla klinisyene başvurma (doktor gezme) veya madde temini için riskli yaşam tarzı seçimleriyle karakterizedir. DSM-5 kapsamında doğrudan bağımlılık tanı kriterlerinin davranışsal bir görünümünü temsil eder ve klinik değerlendirmede patolojinin şiddetini belirlemede kritik bir göstergedir.
Etimoloji
İngilizce 'drug' (ilaç, uyuşturucu madde), 'seeking' (arama, peşinde olma) ve 'behavior' (davranış) kelimelerinin birleşiminden oluşan, modern psikiyatri ve bağımllık literatürüne yerleşmiş bir bileşik terimdir.
Karıştırmayın
Madde kötüye kullanımı (substance abuse) ile karıştırılabilir; ancak kötüye kullanım maddeninin kendisini, arama davranışı ise o maddeye ulaşmak için sergilenen stratejik ve kompulsif hareket zincirini ifade eder.