Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Dopamin Reseptör Antagonisti

Dopamine-receptor Antagonist

Tanım

Dopamin reseptörlerine yarışmalı olarak bağlanıp onları bloke ederek nörotransmitter dopaminin etkilerini azaltan veya ortadan kaldıran farmakolojik ajan.

Örnek Vaka / Uygulama

Tedaviye dirençli şizofreni tanısıyla izlenen bir hastada, mezolimbik hiperaktiviteye bağlı sanrı ve işitsel hallüsinasyonların kontrol altına alınması amacıyla yüksek afiniteli bir D2 reseptör antagonisti reçete edilir; ancak ilacın nigrostriatal yoldaki dopaminerjik sinyallemeyi de baskılaması sonucunda hastada parkinsoniform istemsiz kasılmalar gözlenir.

Derin Analiz

Nörofarmakolojik düzeyde bu ajanlar, özellikle postsinaptik dopamin D2 reseptörlerini hedef alarak mezolimbik yoldaki aşırı dopaminerjik aktiviteyi modüle eder. Klasik antipsikotiklerin temel etki mekanizmasını oluştururken, pozitron emisyon tomografisi (PET) çalışmaları bu bileşiklerin striatal D2 reseptör doluluk oranlarının klinik yanıt ve ekstrapiramidal yan etkiler açısından kritik bir eşik değerde olduğunu göstermiştir. Psikotik bozuklukların yanı sıra, kemoterapi kaynaklı bulantı ve kusmanın tedavisinde kemoreseptör tetikleme bölgesindeki (CTZ) D2 reseptör blokajı yoluyla da yaygın olarak kullanılırlar.

Etimoloji

Fransızca 'dopamine' (dihidroksifenilalanin türevi) + Yunanca 'antagonistēs' [karşı koyan, rakip (< anti- 'karşı' + agonizomai 'yarışmak')]

Karıştırmayın

Dopamin agonisti ile karıştırılır; agonist reseptörü aktive ederek dopamin taklidi yaparken, antagonist reseptörü bloke ederek dopaminin etkisini engeller.