Dürtü İndüksiyonu Teorisi
Drive-induction Theory
Tanım
Pekiştirmenin, dürtü durumunun azalmasından ziyade, bir pekiştireç tarafından tetiklenen uyarılma veya heyecan derecesine bağlı olduğunu savunan öğrenme teorisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir laboratuvar faresinin lezzetli ancak kalorisi düşük bir yiyeceği tüketirken gösterdiği artan nörofizyolojik uyarılma ve motor aktivite, bu yiyecekle karşılaşma davranışını pekiştirir. Burada faredeki açlık dürtüsünün azalması değil, yiyeceğin tüketilme anındaki yarattığı duyusal uyarılma düzeyi pekiştirmenin temel kaynağıdır.
Derin Analiz
Dürtü indüksiyonu teorisi, Clark Hull'un klasik dürtü azaltma teorisine (drive-reduction theory) alternatif olarak Frederick Sheffield tarafından geliştirilmiştir. Hull, organizmanın temel hayatta kalma ihtiyaçlarının karşılanmasıyla (yemek, su, seks vb.) dürtü seviyesinin düştüğünü ve bu düşüşün pekiştirme sağladığını öne sürerken; Sheffield tam tersini savunur. Bu teoriye göre, pekiştirici tüketilirken ortaya çıkan uyarılma (arousal) ve merkezi sinir sistemi aktivasyonu davranışın kalıcılığını ve pekişmesini sağlar. Bilişsel ve davranışsal psikolojide organizmanın içsel homeostazı aramakla kalmayıp, belirli düzeyde optimal uyarılma ve deneyimsel yoğunluk arayışında olduğunu açıklayan kritik bir kilometre taşıdır.
Etimoloji
İngilizce 'drive' (dürtü, güdü) ve 'induction' (indükleme, harekete geçirme, tümevarım; Latince 'inductio' [içeri yönlendirme]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Clark Hull'un Dürtü Azaltma Teorisi (Drive-reduction theory) ile karıştırılır; aralarındaki temel fark, ilkinde pekiştirmenin dürtünün düşmesiyle, ikincisinde ise dürtünün/uyarılmanın indüklenmesiyle (tetiklenmesiyle) gerçekleştiğini savunmasıdır.