Düşünce Kaçınması
Thought Avoidance
Tanım
Rahatsız edici veya bilişsel uyumsuzluk yaratan istenmeyen zihinsel içeriklerin farkındalığından bilinçli ya da yarı bilinçli olarak kaçınma süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Geçmişte yaşadığı utanç verici bir sosyal hatayı hatırlatan her türlü ipucundan (o sokağa girmemek, o dönemi düşündürecek müzikleri dinlememek) kaçınan bir bireyin, zihnine gelen anıyı anında başka bir işle meşgul olarak bastırmaya çalışması düşünce kaçınmasına klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Düşünce kaçınması, bireyin nahoş anıları, kaygı verici fantezileri veya uyumsuz inançları deneyimlemekten kaçınmak için başvurduğu bilişsel bir stratejidir. Psikodinamik perspektifte bir savunma mekanizması olarak işlev görürken, bilişsel-davranışçı yaklaşımda sıklıkla deneyimsel kaçınmanın (experiential avoidance) bir alt bileşeni olarak ele alınır. Paradoksal olarak, düşünceyi bastırma çabası (Wegner'in İroni Süreçler Teorisi uyarınca) zihinsel yükü artırır ve bahsi geçen düşüncenin zihinsel havuzda daha sık belirmesine yol açar. Obsesif-kompulsif bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğunun sürdürülmesinde kritik bir rol oynar.
Etimoloji
İngilizce 'thought' (Eski İngilizce *þōht* - zihinsel süreç, fikir) ve 'avoidance' (Eski Fransızca *esvuidier* - kaçınmak, uzak durmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bastırma (repression) daha çok bilinç dışı bir süreçken; düşünce kaçınması bilinçli veya stratejik bir kaçınma davranışı içerebilir. Düşünceyi durdurma (thought stopping) ise aktif bir müdahale tekniğidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Uyumsuzluk
Bilişsel Uyumsuzluk
Dissonance
Bir bireyin iki veya daha fazla çelişkili inanca, tutuma ya da değere aynı anda sahip olmasından kaynaklanan psikolojik rahatsızlık ve gerginlik durumu.
İncele
Bastırma
Bastırma
Repression
Acı veren deneyimlerin, kabul edilemeyen dürtülerin ve tehdit edici anıların bilinçten uzaklaştırılarak bilinçdışında tutulmasını sağlayan temel psikodinamik savunma mekanizması.
İncele