Duygulanım Dengesizliği
Emotional İnstability
Tanım
Bireyin duygudurumunda öngörülemez, ani ve sert dalgalanmalar sergileme eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
24 yaşında bir danışan, sevgilisinin mesajına geç yanıt vermesi üzerine birkaç dakika içinde yoğun bir terk edilme kaygısı ve öfke patlaması yaşar; hemen ardından ise aşırı bir pişmanlık ve sevgi gösterisiyle bu durumu telafi etmeye çalışır.
Derin Analiz
Duygulanım dengesizliği, limbik sistem ile prefrontal korteks arasındaki regülasyon bozukluklarıyla karakterizedir. Bireyin içsel veya dışsal uyaranlara karşı duygu tepkilerini modüle etme kapasitesinin düşüklüğünü gösterir. DSM-5 bağlamında borderline kişilik bozukluğu, histriyonik özellikler veya bipolar spektrum bozuklukları gibi tablolarda merkezi bir semptom kümesi olarak karşımıza çıkar. Nörobiyolojik düzeyde, amigdala hiperaktivitesi ve ventromedial prefrontal korteksin bu alt yapıyı baskılamadaki yetersizliği ile ilişkilendirilir.
Etimoloji
Latince 'emovere' (dışarı hareket ettirmek, sarsmak) kökünden türetilen 'emotional' ile Latince 'stabilis' (sabit, durulmuş) kelimesinden türetilen 'instability' (dengesizlik, oynaklık) terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Duygulanım oynaklığı (labile affect) daha çok dışavurumsal ve nörolojik kökenli ani değişimleri kapsarken, duygulanım dengesizliği daha geniş bir kişilik ve duygu düzenleme paternini ifade eder.