Duygusal Bilinçdışı
Emotional Unconscious
Tanım
Bireyin bilincinde raporlayamadığı, bilişsel süreçlerden farklı olarak örtük duygusal veya motivasyonel durumları barındıran zihinsel katman.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, fobik bir hastanın (örn. yılan korkusu) görsel kortekse sinyal ulaşmadan milisaniyeler önce amigdala aracılığıyla kaçış tepkisi vermesi ve bu tepkinin rasyonel bir temeli olduğunu sonradan rasyonalize etmesi.
Derin Analiz
John F. Kihlstrom tarafından kavramsallaştırılan duygusal bilinçdışı, bilişsel bilinçdışından (implicit hafıza ve algılar) ayrışan ancak onunla paralellik gösteren bir alt yapıdır. Amigdala öncülüğündeki limbik devrelerin, neokortikal farkındalık süzgecine uğramadan davranış ve otonom sinir sistemi tepkilerini tetiklemesiyle karakterizedir. Bireyin 'nedenini bilmediği' ani öfke, nedensiz kaygı veya örtük çekim gibi durumların nörobiyolojik ve psikodinamik temelini oluşturur. Ancak epistemolojik olarak, 'hissedilmeyen bir duygunun' var olup olamayacağı bilişsel bilimlerde hâlâ tartışmalıdır.
Etimoloji
Latince 'emovere' (dışarı hareket etmek, sarsmak) kökünden türetilen 'duygu' ile Latince 'conscientia' (bilgi, ortak bilinç) kelimesinin olumsuzluk eki almasıyla oluşan 'bilinçdışı' kavramının birleşimi.
Karıştırmayın
Bilişsel bilinçdışı (implicit algı ve bellekleri kapsar, duygusal yükten ziyade bilgi işlemeye odaklıdır) ve Freudyen dinamik bilinçdışı (bastırılmış çatışmaları içerir, Kihlstrom'un bilişsel-deneysel modeliyle doğrudan örtüşmez).