Dinamik Bilinçdışı
Dynamic Unconscious
Tanım
Bireyin farkında olmadığı, ancak sürekli bir psişik enerjiyle bastırılarak bilinçli zihni etkilemeye ve davranışları yönlendirmeye devam eden zihinsel süreçler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Çocukluk döneminde otoriter bir figür tarafından sürekli eleştirilmiş ve cezalandırılmış bir bireyin, yetişkinlik yaşamında yöneticileriyle sürekli çatışma halinde olması ve her eleştiride yoğun bir panik veya öfke patlaması yaşaması. Birey bu öfkenin kaynağını mantıksal olarak açıklayamaz; çünkü o erken dönem travmatik yaşantı dinamik bilinçdışında saklanmakta ve güncel ilişkilerde aktif bir şekilde yeniden sahnelenmektedir.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramın temel yapı taşlarından biri olan dinamik bilinçdışı, zihnin statik bir arşivi değil, çatışmaların, dürtülerin ve bastırılmış travmatik yaşantıların aktif olarak barındığı bir alan olarak kavranır. Klasik psikanalizde bu katman, haz ilkesi ile gerçeklik ilkesi arasındaki çatışmanın bir sonucu olarak ortaya çıkar. Savunma mekanizmaları, özellikle de bastırma (represyon), bu içeriğin bilince çıkmasını engellerken, söz konusu içerik rüyalar, dil sürçmeleri, semptomlar ve aktarım yoluyla dolaylı olarak kendini dışavurur. Nörobiyolojik açıdan, bu süreçler limbik sistemin (özellikle amigdala ve hipokampus) örtük bellek (implicit memory) ve duygusal düzenleme mekanizmalarıyla yakın ilişki içindedir; burada prefrontal korteksin üst düzey bilişsel denetiminden kaçan otomatik ve duygusal tepkiler söz konusudur.
Etimoloji
Latince 'dynamicus' (Kuvvete, harekete ilişkin, Yunanca 'dynamis' [güç, kudret]) ve 'in-' [değil] + 'conscius' [bilinçli, haberdar] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişsel psikolojideki 'örtük bellek' veya 'bilişsel bilinçdışı' kavramlarıyla sıkça karıştırılır. Örtük bellek, beceriler ve algısal öğrenme gibi nörobiyolojik otomatik süreçleri kapsarken; dinamik bilinçdışı, özellikle motivasyonel çatışmalar, sansürlenen arzular ve bastırılmış duygulanımsal yükler barındırmasıyla ayrışır.