Etki Sanrısı
Delusion Of İnfluence
Tanım
Bireyin düşüncelerinin, dürtülerinin veya eylemlerinin dış güçler, kişiler ya da ajanlar tarafından gizlice kontrol edildiğine veya yönlendirildiğine dair inanç.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik görüşmeye gelen otuz yaşındaki erkek hasta, televizyon spikerinin okuduğu haberlerin doğrudan kendi zihni tarafından hazırlandığını ve haber sonrasında spikerin elini kaldırma hareketini kendisinin uzaktan yönlendirdiğini, bu yüzden akşam saatlerinde sokağa çıkamadığını savunmaktadır.
Derin Analiz
Etki sanrısı, psikopatolojide benlik sınırlarının (ego boundaries) bozulduğu ve faillik (agency) bilincinin yitirildiği ağır bir Bilişsel ve klinik fenomen olarak karşımıza çıkar. Şizofreni spektrum bozukluklarının ve psikotik tabloların temel belirtilerindendir. Bu durumu yaşayan birey, kendi zihinsel ya da fiziksel edimlerini kendisinin başlattığı hissini kaybeder; bunun yerine dışsal bir merkezin, radyo dalgalarının, kozmik enerjilerin veya kötü niyetli üçüncü şahısların iradesi altında birer kukla gibi hareket ettiğine inanır. Nörokognitif düzeyde, bu durum motor planlama ve niyet (intention) arasındaki üst-bilişsel izleme mekanizmalarının ve beyindeki 'eşlikçi deşarj' (corollary discharge) devrelerinin işlev bozukluğu ile yakından ilişkilendirilir.
Etimoloji
Latince 'delusio' (aldatma, yanılgı) ve 'influentia' (akış, tesir etme, gök cisimlerinin kader üzerindeki akımı) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Referans sanrısı (nötr olayların kişinin kendisine mesaj içerdiği inancı) ile sıklıkla karıştırılır; etki sanrısında pasiflik ve kontrol kaybı birincil unsurdur.