Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Genel Sistemler Kuramı

General Systems Theory

Tanım

Olguları ve varlıkları indirgemeci yaklaşımlar yerine, karşılıklı etkileşim içindeki ögelerden oluşan organize bir bütün olarak inceleyen disiplinlerarası kuramsal çerçevedir.

Örnek Vaka / Uygulama

Aile terapisi seansında, semptom gösteren bir çocuğun davranışı (örneğin okul fobisi) tek başına bireysel bir patoloji olarak değerlendirilmez. Kuramsal çerçeve gereği bu durum, ebeveynler arasındaki iletişim dinamiklerinin, evlilik çatışmalarının ve alt sistem sınırlarının birbirini tetiklediği bütüncül bir aile sisteminin homeostaz (denge) sağlama çabası olarak analiz edilir.

Derin Analiz

Genel sistemler kuramı, bilimin 19. yüzyıla hakim olan mekanik ve indirgemeci geleneklerine bir tepki olarak Ludwig von Bertalanffy tarafından formüle edilmiştir. Temel varsayımı, bir sistemin özelliklerinin yalnızca parçalarının tekil toplamından ibaret olmadığı, aksine parçalar arasındaki dinamik etkileşimlerin ve hiyerarşik düzenin bütünü oluşturduğu yönündedir. Klinik psikoloji ve aile terapilerinde birey, sadece izole bir zihin olarak değil; aile, sosyal ve kültürel ekosistem gibi daha büyük sistemlerin aktif bir bileşeni olarak ele alınır. Sistem içindeki doğrusal nedensellik anlayışı yerini döngüsel nedenselliğe bırakır; bir ögedeki değişim, tüm sistemi ve diğer ögeleri kaçınılmaz olarak yeniden yapılandırır.

Etimoloji

Latince 'generalis' [genel] ve Yunanca 'systēma' [birleştirilmiş bütün, düzenli bütün] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Kökleri Ludwig von Bertalanffy'nin biyolojideki bütüncül arayışlarına dayanır.

Karıştırmayın

İndirgemecilik [Kapsamlı bütünlüğü göz ardı ederek olguları en küçük alt birimleriyle açıklamaya çalışır], Yapısalcılık [Zihnin yapı taşlarını ve unsurlarını incelemeye odaklanır; sistemik etkileşimleri ve bütünsel organizasyonu dışarıda bırakır].