Geriatrik Psikofarmakoloji
Geriatric Psychopharmacology
Tanım
İleri yaştaki bireylerde psikoaktif ajanların kullanımını, yanıt mekanizmalarını, farmakokinetik ve farmakodinamik değişimleri inceleyen alt dal.
Örnek Vaka / Uygulama
74 yaşında hafif bilişsel bozukluğu olan bir hastaya depresyon tedavisi için reçete edilen yüksek antikolinerjik yüke sahip bir trisiklik antidepresan, ilaç klerensindeki yavaşlama nedeniyle akut konfüzyonel durum (deliryum) ve bilişsel düşüşün derinleşmesine yol açmıştır. Klinik müdahale ile ajan, minimal antikolinerjik profile sahip bir SSRI ile değiştirilmiş ve dozu yarı yarıya düşürülmüştür.
Derin Analiz
Geriatrik psikofarmakoloji, yaşlanma süreçlerinin farmakolojik ajanlar üzerindeki etkilerini homeostatik rezervlerin azalması, karaciğer enzim aktivitesindeki değişimler ve nefrotoksik riskler ekseninde inceler. Yaşlı bireylerde vücut kompozisyonunun değişmesi (yağ dokusunun artıp total vücut suyunun azalması), lipofilik ilaçların dağılım hacmini ve yarı ömrünü doğrudan etkiler. Ayrıca, kan-beyin bariyerindeki yaşa bağlı geçirgenlik değişimleri ve santral sinir sistemindeki nörotransmitter reseptör duyarlılıklarının (özellikle kolinerjik ve dopaminerjik sistemlerde) farklılaşması, standart dozların dahi toksik oranda etkiler doğurmasına zemin hazırlar. Polifarmakoloji riski ve ilaç-ilaç etkileşimleri klinik yönetimde hayati önem taşır.
Etimoloji
Fransızca 'gériatrie' (yaşlılık tıbbı, Yunanca 'geron' [yaşlı] + 'iatreia' [tedavi]) ve Yunanca 'psyche' [ruh/zihin] + 'pharmakon' [ilaç] + 'logia' [bilim] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel psikofarmakoloji ile sıklıkla karıştırılır; ancak geriatrik psikofarmakoloji, yaşa bağlı farmakokinetik ve farmakodinamik varyasyonları (başlangıçta 'low and slow' [düşük ve yavaş] doz titrasyonu prensibi) merkeze almasıyla ayrışır.