Güneş Işını Labirenti
Sunburst Maze
Tanım
Edward C. Tolman'ın bilişsel haritalama süreçlerini incelemek amacıyla geliştirdiği, merkezdeki bir odaktan güneş ışınları gibi dışa doğru uzanan 20 koldan oluşan radyal labirent varyasyonu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir kemirgenin, labirentin tıkalı olduğunu gördüğünde körü körüne en yakın açık yola yönelmek yerine, hedefin uzamsal koordinatlarını hesaplayarak daha önce hiç deneyimlemediği en kısa kestirme yolu (shortcut) seçmesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve davranış bilimi tarihinde dönüm noktası olan bu düzenek, davranışçı ekolün katı uyarıcı-tepki (S-R) mekanistik görüşüne meydan okumak için tasarlanmıştır. Tolman'ın deneylerinde sıçanlar, merkezî bir başlangıç noktasından hedef kutuya giden belirli bir rotayı öğrenmek üzere eğitilmiştir. Asıl metodolojik kırılma, orijinal rota engellendiğinde ve hayvanlara alternatif yollar sunulduğunda gerçekleşmiştir. Sıçanların çoğunluğunun, fiziksel olarak daha önce hiç yürümedikleri ancak hedef kutunun coğrafi yönüne doğrudan işaret eden alternatif kolu seçmesi, zihinsel bir mekânsal temsile (bilişsel harita) sahip olduklarını ampirik olarak kanıtlamıştır. Bu bulgu, öğrenmenin sadece pekiştireç ve motor alışkanlıklardan ibaret olmadığını, çevrenin topoğrafik olarak kodlandığını ortaya koymuştur.
Etimoloji
İngilizce 'sunburst' (güneş patlaması / ışın saçılması) ve 'maze' (labirent) kelimelerinin birleşiminden oluşur; Edward C. Tolman tarafından ışınsal yapısının güneşi ve etrafa yayılan ışınları anımsatması nedeniyle literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Standart radyal kol labirenti (radial arm maze); radyal labirentler genellikle bellek testleri ve ödül avcılığı için kullanılırken, güneş ışınları labirenti özel olarak rota engelleme ve esnek mekânsal problem çözme (bilişsel harita) hipotezini test etmek için tasarlanmıştır.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Harita
Bilişsel Harita
Cognitive Map
Bireyin çevresel ilişkileri ve mekansal ipuçlarını zihinsel olarak kodlayarak oluşturduğu, yön bulma ve çevreye uyum sağlamayı mümkün kılan içsel temsil.
İncele