Hayvan Hipnozu
Animal Hypnosis
Tanım
Hayvanların fiziksel kısıtlama, belirgin uyarıcılar veya okşama yoluyla sokulduğu, motor yanıt vermeme ve hareketsizlik durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir tavşanın sırtüstü yatırılıp hafifçe sabitlenmesi durumunda, ani bir motor kilitlenme yaşayarak birkaç dakika boyunca çevresel uyarıcılara tepkisiz kalması ve bu süre zarfında kaçma teşebbüsünde bulunmaması hayvan hipnozunun klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Hayvan hipnozu, tarihsel olarak insanlardaki hipnoz veya trans halleriyle benzerliği nedeniyle bu şekilde adlandırılmış olsa da, modern etoloji ve nörobiyolojide 'tonik hareketsizlik' (tonic immobility) veya 'korku kaynaklı hareketsizlik' olarak kavramsallaştırılır. Avlanma baskısına karşı evrimleşmiş bir savunma mekanizmasıdır; avcının dikkatini dağıtmak veya ölüm taklidi yaparak avcının yakalama refleksini zayıflatmak amacıyla ortaya çıkar. Otonom sinir sisteminde sempatik aktivitenin ani bir şokla parasempatik (vagal) sistem tarafından baskılanması sonucu kas tonusunda radikal bir artış ve hareketsizlik gözlenir.
Etimoloji
İngilizce 'animal' (Latince 'anima' [nefes, ruh, can]) ve 'hypnosis' (Yunanca 'hypnos' [uyku] + '-osis' [durum, süreç]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Katalepsi ve katatoni ile karıştırılabilir; katalepsi nörolojik patolojiler veya medikal durumlarla ilişkilidirken, hayvan hipnozu tamamen doğal ve çevresel stresörlere karşı gelişen adaptif bir hayatta kalma tepkisidir.