Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hedge

Hedge

Tanım

Konuşmacının bir ifadenin kesinliğini azaltmak, sorumluluktan kaçınmak veya olası eleştirilerden korunmak için kullandığı dilbilimsel dolambaçlı ifadeler veya niteleyiciler.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik görüşme sırasında danışanın 'Şey, yani, sanırım biraz depresif hissediyor gibiyim, emin değilim ama...' şeklinde cümleler kurarak semptomlarını net bir şekilde ifade etmekten kaçınması ve ifadeyi sürekli yumuşatması bir hedge (kaçamak/sınırlayıcı ifade) örneğidir.

Derin Analiz

Dilbilim ve pragmatik bağlamda 'hedge', kişinin iddialarının keskinliğini törpüleyen ('galiba', 'bana öyle geliyor ki', 'bir bakıma' gibi) stratejik dilsel araçları ifade eder. Bilişsel ve klinik psikoloji perspektifinden bakıldığında, bu savunmacı dil kullanımı genellikle sosyal anksiyete, belirsizlik toleransının düşük olması, reddedilme korkusu veya çatışmadan kaçınma eğilimleriyle doğrudan ilişkilidir. Birey, mutlak bir yargıda bulunmaktan kaçınarak kendini olası bir bilişsel veya sosyal tehdide karşı koruma altına alır. Söylem analizi sırasında, kişinin içsel kaygı düzeyinin ve otoriteler karşısındaki konumlanışının kritik bir göstergesi olarak incelenir.

Etimoloji

Eski İngilizce 'hecg' (çit, sınır) kökünden türetilmiştir; dilbilimsel ve psikolojik bağlamda konuşmacının kendi ifadesine bir sınır çekmesi, koruyucu bir bariyer örmesi metaforunu taşır.

Karıştırmayın

Gaslighting (kurbanın akıl sağlığını manipüle etme süreci) ve çelişkili iletişim (double bind); 'hedge' ise tamamen kişinin kendi ifadesinin bağlayıcılığını azaltmak için başvurduğu pragmatik bir dilsel savunma mekanizmasıdır.