Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hiperkateksis

Hypercathexis

Tanım

Psikanalitik kuramda, belirli bir nesneye, fikre veya fanteziye aşırı miktarda psikolojik enerji (libidonal ya da agresif) yatırılması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik pratikte, hastanın geçmişteki travmatik bir olayın nesnesine veya detayına zihinsel olarak abartılı bir bağlılık sergilemesi, başka hiçbir yaşamsal konuya odaklanamaması hiperkateksis tablosudur; örneğin, bir danışanın hayatındaki başarısızlık sembolü olan tek bir hataya tüm benlik saygısını ve enerjisini odaklayıp kronik bir depresif döngüye girmesi.

Derin Analiz

Klasik psikanalitik teoride kateksis, zihinsel enerjinin belirli bir zihinsel temsil veya nesneye bağlanmasını ifade ederken, hiperkateksis bu yatırımın patolojik veya saplantılı düzeyde yoğunlaşmasını tanımlar. Ego, id veya süperego dinamiklerinde belirli bir içeriğe kanalize edilen bu aşırı enerji, bireyin gerçeği değerlendirme yetisini kısıtlayabilir ve obsesyonların, fiksasyonların ya da klinik düzeyde katı savunma mekanizmalarının temelini oluşturabilir. Yapısal model bağlamında, belirli bir düşünceye veya dürtüye gösterilen aşırı zihinsel odaklanma, diğer bilişsel süreçlerin enerjiden yoksun kalmasına yol açar.

Etimoloji

Yunanca 'hyper' [aşırı, üst düzey] + Fransızca 'cathexis' [Freud'un psikanalitik kuramında 'besis' veya 'enerji yatırımı' anlamındaki 'besetzung' sözcüğünün İngilizce karşılığı]

Karıştırmayın

Hipokateksis (nesneye yetersiz enerji yatırılması) ve kateksis (normal düzeyde enerji yatırımı) ile sıklıkla karıştırılır; hiperkateksisteki temel ayırt edici unsur enerjinin niceliksel olarak aşırılığı ve işlevselliği bozacak düzeyde saplantılı olmasıdır.