Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hipnotize Edilebilirlik

Hypnotizability

Tanım

Bir bireyin telkinlere yanıt verme, hipnotik duruma geçme ve algı, hafıza ile motor kontrolünde değişimler yaşama kapasitesini ölçen istikrarlı nöropsikolojik özellik.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik pratikte, kronik ağrı yönetimi için hipnoterapi alacak bir hastanın hipnotize edilebilirlik düzeyi önceden değerlendirilir. Yüksek skora sahip bir hasta, analjezik telkinlerle ağrı algısını somatosensoriyel kortekste bloke etmede çok daha başarılı sonuçlar verir.

Derin Analiz

Hipnotize edilebilirlik, kişinin dikkatini odaklama, hayal gücünü yönlendirme ve dışsal telkinleri kendi içsel gerçekliği olarak kabul etme yeteneğidir. Bilişsel bilimlerde bu durum, frontal lob işlevleri, özellikle de yürütücü işlevler (executive functions) ve varsayılan mod ağı (default mode network) arasındaki nöral bağlantısallıkla ilişkilendirilir. Stanford Hipnotik Duyarlılık Ölçeği gibi standartlaştırılmış araçlarla ölçülür. Yüksek hipnotize edilebilirliğe sahip bireyler, telkin altında beyin aktivitelerinde (özellikle dorsal anterior singulat korteks) belirgin değişimler gösterirler. Bu durum bir zaafiyet veya irade zayıflığı değil, yüksek düzeyde bir nörokognitif esneklik ve odaklanma kapasitesidir.

Etimoloji

Yunanca 'hypnos' (uyku) kökünden türetilen 'hypnotic' kelimesine, yeterlilik ve eğilim bildiren '-ability' ekinin eklenmesiyle oluşan modern psikometri terminolojisidir.

Karıştırmayın

Ussallık (suggestibility) ile sıkça karıştırılır; ussallık günlük yaşamdaki genel telkinlere açıklığı ifade ederken, hipnotize edilebilirlik resmi hipnotik indüksiyon protokollerine verilen özel ve psikometrik olarak ölçülebilir yanıttır.