Hormon Geri Beslemesi
Hormone Feedback
Tanım
Dolaşımdaki hormonların diğer hormonların salınımını pozitif ya da negatif yönlü mekanizmalarla denetlediği biyolojik düzenleme sistemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik stres altında böbreküstü bezlerinden salgılanan kortizolün, hipotalamusta kortikotropin salgılatıcı faktör (CRF) ve hipofizde adrenokortikotropik hormon (ACTH) üretimini baskılayarak sistemi sakinleştirmesi tipik bir negatif geri besleme örneğidir. Kortizol seviyesi düştüğünde baskı kalkar ve döngü yeniden başlar.
Derin Analiz
Hormon geri beslemesi (hormone feedback), endokrin sistemin homeostazı korumak ve metabolik süreçleri senkronize etmek için kullandığı en temel kontrol döngüsüdür. Negatif geri besleme mekanizması, bir bezin salgıladığı hedef hormonun belirli bir eşik değerine ulaştığında üst merkezleri (hipotalamus veya hipofiz) baskılayarak salınımı durdurmasını veya azaltmasını sağlar. Bu sayede sistemde aşırı üretim önlenir. Pozitif geri besleme ise nadiren görülür; tıpkı foliküler fazda östrojenin hipotalamus üzerindeki uyarıcı etkisiyle gonadotropin salınımını tetikleyip ovulasyonu başlatması gibi, süreci hızlandırarak belirli bir sonuca ulaştırır. Bu döngülerin bozulması, endokrinopatilere, duygudurum bozukluklarına ve kronik stres yanıtı düzensizliklerine yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'hormon' (harekete geçiren, uyandıran) ve Eski İngilizce 'feed' (beslemek) ile 'back' (geri) kelimelerinin birleşiminden oluşan modern endokrinolojik ve fizyolojik terim.
Karıştırmayın
Hormon homeostazı ile karıştırılır; homeostaz genel iç denge haliyken, geri besleme bu dengeyi sağlayan nedensel kontrol mekanizmasıdır.