Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hull'un Tümdengelimli Matematiksel Öğrenme Teorisi

Hull’s Mathematico-deductive Theory Of Learning

Tanım

Clark L. Hull tarafından geliştirilen; klasik ve araçsal koşullanmayı postülatlar, corollaries (sonuççular) ve matematiksel denklemlerle açıklayan, temelinde dürtü azalması ve alışkanlık gücünün yattığı tümdengelimli bir öğrenme sistemidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında saatlerce bırakılmış bir labirent faresinin (yüksek dürtü - $D$), yiyeceğe ulaşma davranışını defalarca tekrarlaması sonucu doğru yolu öğrenme hızı ve alışkanlık gücünün ($H$) matematiksel formüllerle hesaplanması; insan bağlamında ise sınav kaynayan bir öğrencinin (artan dürtü) kaygıyı azaltmak için ders çalışarak pekiştireç elde etme döngüsünün formüle edilmesidir.

Derin Analiz

Neo-davranışçı ekolün en idebilist ve mekanistik formülasyonlarından biri olan bu teori, öğrenmeyi Newton fizik tarzı tümdengelimsel bir aksiyomatik sistemle açıklamayı hedefler. Hull, organizmanın hayatta kalma dürtülerini (biyolojik ihtiyaçlar) azaltma eğiliminin pekiştirmenin temelini oluşturduğunu savunmuştur. Sisteminde 'alışkanlık gücü' (habit strength - $H$), 'dürtü' (drive - $D$), 'tepki potansiyeli' (reaction potential - $E$) gibi cebirsel değişkenler kullanır. Öğrenme, bitişiklik ve pekiştirme yoluyla $H$'ın artması olarak tanımlanırken; sönme, pekiştirmesiz tekrarların zamanla zayıflamasıyla ilişkilendirilir. Teorinin en büyük kısıtı, laboratuvarlardaki düzeneğe (genellikle beyaz fareler ve labirentler) aşırı odaklanıp karmaşık insan bilişini açıklamakta indirgemeci kalmasıdır.

Etimoloji

İngilizce 'Hull' (Clark Leonard Hull'un soyadı) + 'mathematico-deductive' (matematiksel-tümdengelimli, Latince 'mathematicus' ve 'deducere' [aşağı çekmek/sonuç çıkarmak]) + 'theory of learning' (öğrenme teorisi).

Karıştırmayın

Skinner'ın Edimsel Koşullanması (matematiksel postülatlardan ziyade deneysel analize dayanır) ve Tolman'ın Amaçsal Davranışçılığı (bilişsel haritalara ve amaçlara odaklanır, Hull gibi mekanist ve cebirsel değildir).