İd Direnci
İd Resistance
Tanım
Psikanalizde, bilinçdışı id dürtüleri ve temeldeki yineleme zorlantısı (repetition compulsion) tarafından motive edilen, terapötik değişime ve içgörüye karşı geliştirilen bir direnç biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır yıkıcı ve istismarcı ilişkiler kurma kalıbı nedeniyle terapiye devam eden 32 yaşındaki bir danışan, seanslarda mantıksal olarak bu döngüyü kırmak istediğini söyler. Ancak tam olarak ilişkilerindeki toksik dinamiklerin kökenine inildiği seanslarda, danışan bilinçdışı bir şekilde randevularını unutmaya başlar veya seans sırasında dayanılmaz bir fiziksel yorgunluk ve uyku hali hisseder. Terapist, bu durumun entelektüel bir anlamamak değil, id düzeyinde değişime karşı duyulan direnç ve yineleme zorlantısının bir sonucu olduğunu analiz eder.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramda dirençler ego, süperego ve id kaynaklı olmak üzere çeşitli kategorilere ayrılır. İd direnci, bu spektrumun en ilkel ve en inatçı katmanını temsil eder. Yapısal kişilik modelinde id, haz ilkesiyle (pleasure principle) çalışır ve anlık tatmin arar. Ancak psikanaliz sürecinde hastanın bastırılmış ilkel dürtüleri veya travmatik yaşantıları bilinç yüzeyine çıkmaya başladığında, id bu değişime direnç gösterir. Bu direncin arkasındaki ana motor güç, geçmişteki olumsuz veya travmatik deneyimleri tekrar yaşama eğilimi olan yineleme zorlantısıdır (repetition compulsion). İd, alışılagelmiş haz ya da acı döngüsünü bozmak istemez; çünkü bilinmeyen bir yapıya uyum sağlamaktansa, bilinen (her ne kadar yıkıcı olsa da) tanıdık örüntüyü tekrarlamayı yeğler. Klinik pratikte bu direnç, serbest çağrışımın aniden durması, mantıksal açıklamaların yetersiz kalması, eyleme dökme (acting out) veya terapötik sürece karşı açıklanamayan bir atalet ve pasif-agresif tutumlarla kendini belli eder.
Etimoloji
Latince 'id' (o, bu, Freudyen psikanalizde biyolojik dürtülerin kaynağı) ve İngilizce 'resistance' (direnç, karşı koyma; Latince 'resistere' [karşı durmak] sözcüğünden türetilmiştir)
Karıştırmayın
Bilinçli savunmalar veya mantığa bürünme (rationalization) ile karıştırılabilir; ancak id direnci mantıksal argümanlarla açıklanamaz, tamamen bilinçdışı dürtülerin ve haz-yineleme döngüsünün ürünüdür. Ayrıca suçluluk temelli süperego direnci ve bastırma mekanizmasıyla ilgili dirençten (repression resistance) motivasyon kaynağı açısından ayrılır.
Keşfetmeye Devam Edin
Yineleme Zorlantısı
Compulsion To Repeat
Bireyin, erken dönemde yaşanmış travmatik veya çözümlenmemiş çatışma içeren deneyimlerini, bilinçdışı bir dürtüyle benzer koşullar altında defalarca yeniden sahnelemesi eğilimi.
İncele
Serbest Çağrışım
Free Association
Psikanaliz ve psikodinamik terapilerde hastanın aklına gelen her düşünceyi, utanç verici veya mantıksız olsa bile hiçbir sansür uygulamadan dile getirmesini amaçlayan temel teknik.
İncele