İfade Edilmiş Duygu
EE
Tanım
Bir hastanın aile içi iletişiminde maruz kaldığı eleştiri, düşmanlık ve aşırı korumacılık/aşırı müdahalecilik düzeyini ölçen psikiyatrik ve psikolojik bir yapıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşında paranoid şizofreni tanısı alan Ahmet, hastaneden taburcu olduktan sonra ailesinin yanına döner. Annesi her gün Ahmet'e iş bulamadığı için eleştiriler yöneltmekte, ilaçlarını alıp almadığını kontrol ederken aşırı baskıcı bir tutum sergilemekte ve hastalığını ailenin başına gelen bir felaket olarak nitelendirmektedir. Klinik değerlendirmede ailenin yüksek EE (yüksek eleştiri ve yüksek aşırı katılım) düzeyine sahip olduğu saptanır. Bu aile ortamındaki kronik stres, Ahmet'in altı ay içinde psikotik atak geçirerek yeniden hastaneye yatmasına zemin hazırlar.
Derin Analiz
İfade Edilmiş Duygu (EE), ilk olarak 20. yüzyılın ortalarında George Brown ve meslektaşları tarafından şizofreni hastalarının taburculuk sonrası nüks oranlarını incelemek üzere geliştirilmiştir. Klinik pratikte Camberwell Aile Görüşü (CFE) veya 5 dakikalık konuşma örnekleri (FMSS) gibi araçlarla değerlendirilir. EE yapısı üç temel bileşenden oluşur: eleştiri (criticism), düşmanlık (hostility) ve duygusal aşırı katılım (emotional over-involvement). Yüksek EE sergileyen aile ortamlarında yaşayan bireylerin, özellikle şizofreni, bipolar bozukluk ve majör depresyon gibi kronik ruhsal rahatsızlıklarda semptom nüks etme olasılığı belirgin şekilde artmaktadır. Bu durum, aile içi duygusal atmosferin nörobiyolojik stres tepkilerini (HPA aksı aktivasyonu gibi) doğrudan tetikleyerek preklinik eşikleri aşındırdığını göstermektedir.
Etimoloji
İngilizce 'expressed' (açığa vurulan, ifade edilen) ve 'emotion' (duygu, heyecan) sözcüklerinin baş harflerinden oluşan klinik bir kısaltmadır.
Karıştırmayın
Genel aile çatışması veya iletişim kopukluğu kavramlarıyla karıştırılır; ancak EE, sadece genel bir anlaşmazlık halini değil, spesifik olarak eleştiri, düşmanlık ve aşırı katılımın somut klinik nüks göstergelerini ifade eder.