Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Iich'aa

İich’aa

Tanım

Navaho topluluklarında görülen, amok benzeri ani şiddet patlamaları ve çözülme durumlarıyla karakterize kültüre özgü bir sendrom.

Örnek Vaka / Uygulama

Kırsal bir bölgedeki Navaho topluluğunda yaşayan bir bireyin, ani bir çevresel stresör veya sosyal dışlanma sonrasında bilincinde daralma yaşayarak etrafa zarar vermeye başlaması ve olay sonrasında yaşananlara dair Amnat (hafıza kaybı) bildirmesi.

Derin Analiz

Iich'aa, Batı merkezli psikiyatri nosolojisinde doğrudan tam bir karşılığı bulunmayan, etnik psikiyatri ve kültürel klinik psikoloji incelemelerinin odağındaki olgulardan biridir. Belirti kümesi çoğunlukla ani gelişen bir disosiatif kopuş, ajitasyon ve çevredeki insanlara ya da nesnelere yönelik yıkıcı saldırganlıkla belirginleşir. Kültürel bağlamda bu durum, ruhsal dengenin bozulması, kötü niyetli doğaüstü güçlerin etkisi altına girme veya tabu ihlalleriyle açıklanır. Nörobiyolojik düzeyde akut amigdala hiperaktivitesi ve prefrontal korteksin dürtü kontrol mekanizmalarındaki geçici işlev kaybı ile okunabilir; ancak fenomenolojik olarak tamamen yerel kozmoloji ve travma dinamiklerine dayanır.

Etimoloji

Navaho (Diné) dilinden türetilmiş, kültüre özgü bir davranışsal bozukluğu tanımlayan yerel bir terim.

Karıştırmayın

Amok (benzer bir şiddet patlaması gösterse de Güneydoğu Asya kökenlidir ve kültürel arka planı farklıdır), Disosiyatif Füg (amaçlı seyahat ve kimlik kaybı odaklıdır, iich'aa'daki ani agresyonla birebir örtüşmez).