İkili Tanı
Dual Diagnosis
Tanım
Bir bireyde aynı anda iki farklı klinik bozukluğun, özellikle de bir ruhsal sağaltım sorunu ile madde kullanım bozukluğunun bir arada bulunması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi sekiz yaşındaki bir danışanın, kronik yaygın anksiyete bozukluğu semptomlarını baskılamak amacıyla uzun süredir yüksek miktarda alkol tüketmesi ve her iki durumun (anksiyete ve alkol kullanım bozukluğu) aynı anda tedavi edilmesini gerektiren klinik tablo.
Derin Analiz
İkili tanı, klinik psikiyatri ve bağımlılık bilimlerinde heterojen bir hasta grubunu tanımlar. Nörobiyolojik düzeyde, dopaminerjik ödül mekanizmalarındaki işlev bozuklukları ile limbik sistemdeki duygu düzenleme kusurlarının kesişim kümesinde yer alır. DSM-5 kriterlerine göre değerlendirilen bu vakalarda, maddesel bağımlılık genellikle altta yatan majör depresyon, anksiyete veya psikotik bozukluk gibi birincil psikopatolojiyi 'kendi kendine tedavi etme' (self-medication) girişiminin bir sonucu olarak ortaya çıkabilir ya da bağımlılığın kendisi nörokimyasal tahribat yoluyla ikincil bir psikiyatrik tabloyu tetikleyebilir. Tanısal süreçteki en büyük zorluk, yoksunluk belirtileri ile birincil psikiyatrik semptomların birbirini maskelemesidir.
Etimoloji
Latince 'dualis' (ikiye ait, ikili) sözcüğü ile Yunanca 'diagnosis' (dia- [içinden, aracılığıyla] + gnosis [bilgi, tanıma]) terimlerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Komorbidite (eş tanı) kavramı daha geneldir ve herhangi iki tıbbi veya ruhsal hastalığın birlikteliğini kapsar; 'ikili tanı' ise spesifik olarak ruhsal bozukluk ile madde kullanım bozukluğunun birlikteliğine odaklanır.