Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İmgesiz Düşünce

İmageless Thought

Tanım

Görsel imgelem veya duyusal içerik barındırmaksızın gerçekleşen soyut zihinsel işlev ve akıl yürütme biçimidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir matematikçinin zihninde herhangi bir rakam, şekil veya tahta görseli belirmeksizin, tamamen soyut sembolik kurallarla karmaşık bir integral denkleminin mantıksal aşamalarını anlık olarak kavraması ve çözüm yolunu bulması.

Derin Analiz

Tarihsel olarak 20. yüzyılın başlarında Oswald Külpe liderliğindeki Würzburg Okulu tarafından içebakış (introspection) yöntemiyle keşfedilen bu kavram, bilişsel psikolojinin temellerini sarsan tartışmalardan birini doğurmuştur. Würzburg ekibi, deneysel katılımcıların zihinsel bir görsel oluşturmaksızın bir meyve adını söyleyebildiğini veya soyut mantıksal yargılara varabildiğini tespit ederek düşüncenin her zaman imge gerektirmediğini savunmuştur. Buna karşılık, Edward Bradford Titchener ve yapısalcılık ekolü, zihindeki her düşüncenin mutlaka temel duyusal ögelere ve imgelere indirgenebileceğini öne sürerek bu bulguları reddetmiştir. Modern bilişsel bilimler, çalışan bellek ve semantik bellek ağlarının görsel olmayan, amodal (kip bağımsız) soyut sembolik temsiller içerebileceğini doğrulamak suretiyle imgesiz düşüncenin varlığına teorik zemin kazandırmıştır.

Etimoloji

İngilizce 'image' (görüntü, imge, Latincesi *imago*) kökünden türetilen olumsuzluk eki '-less' ile oluşturulmuş, zihinsel süreçlerde duyusal veya görsel temsilin yokluğunu belirten bir bileşik terimdir.

Karıştırmayın

Görsel imgelem (mental imagery) ve bilinçdışı süreçler; görsel imgelem zihinsel bir tasviri, imgesiz düşünce ise tasvirsiz ama anlam yüklü bilişsel kavrayışı ifade eder.