İşlevsiz Aile
Dysfunctional Family
Tanım
İlişkilerin ve iletişim kanallarının kalıcı olarak bozulduğu, bireylerin duygusal yakınlık ve öz-ifade geliştiremediği, sıklıkla patolojik örüntülerin beslendiği aile birimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşında bir danışanın, ailesiyle her temasından sonra şiddetli somatik baş ağrıları ve yoğun suçluluk hissi yaşaması; aile içinde kimsenin doğrudan konuşmadığı ancak herkesin uymak zorunda olduğu gizli kuralların (duyguları ifade etmeme, sorunları halının altına süpürme) varlığı.
Derin Analiz
Sistemik aile terapisi perspektifinden bakıldığında, işlevsiz aile yapısı sadece bireysel patolojilerin bir toplamı değil, döngüsel vehomeostatik bir sistem bozukluğudur. Bu ailelerde sınırların geçirgenliği ya aşırı katıdır (kopukluk) ya da tamamen belirsizdir (iç içe geçme). Aile içi iletişim çift yönlü değil, sıklıkla ikincil kazançlar barındıran manipülatif mesajlar, suçluluk ve duygusal şantaj üzerine kuruludur. Çoğu kez sistemdeki kronik stresi regüle etmek amacıyla bir üye 'tanımlanmış hasta' (identified patient) olarak öne çıkar; tüm aile disfonksiyonu bu bireyin semptomları üzerinden maskelenir veya dengelenmeye çalışılır. Gelişimsel psikopatoloji açısından, bu ortamda büyüyen çocuklar güvenli bağlanma stilleri geliştiremez, kronik hipervijilans (aşırı uyarılmışlık) yaşar ve ilerleyen yaşamlarında karmaşık travma (C-PTSD) ile eş bağımlılık (codependency) riskiyle karşı karşıya kalırlar.
Etimoloji
Latince 'dys-' (bozuk, kusurlu, anormal) öneki ile Latince 'functio' (yerine getirme, icra etme, görev) kelimesinin türevi olan 'function' sözcüğünün birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Çatışmalı aile (Her ailede geçici çatışmalar olabilir; işlevsiz ailede ise çatışma kroniktir, yapısal bir hal almıştır ve yapıcı bir çözüme asla ulaşmaz).