İştahsal Davranış
Appetitive Behavior
Tanım
Tüketim davranışı ile sonuçlanan, öğrenme ve deneyimle şekillenen, yüksek düzeyde esnek ve amaca yönelik aktif arayış süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir farenin, yiyecek peletine ulaşmak için bir labirentte yön bulması ve engelleri aşması iştahsal davranıştır; pelet ağza ulaştığında çiğneme ve yutma ise tüketimsel (consummatory) yanıttır.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve davranış biyolojisinde iştahsal davranış, organizmanın bir ödüle (besin, eş, barınak) ulaşmak için sergilediği hazırlayıcı ve arayıcı eylemler bütünüdür. Klasik etolojik modellerde (örneğin Craig'in iştahsal ve tüketimsel davranış ayrımı), bu süreç oldukça esnektir ve çevresel ipuçlarına göre modifiye edilebilir. Nörobiyolojik düzeyde, hipotalamusun çekirdekleri (lateral ve ventromedial bölgeler), beyin sapı devreleri ve mezolimbik dopaminerjik yolaklar bu sürecin regülasyonunda kritik roller üstlenir. Lateral hipotalamik lezyonlar iştahsal besin arama davranışını sekteye uğratıp afajiye (yememe) yol açarken, ventromedial lezyonlar hiperfajiye (aşırı yeme) zemin hazırlayabilir. Süreç, salt biyolojik güdülerle değil, aynı zamanda operant koşullama ve pekiştireç tarihçesiyle de doğrudan biçimlenir.
Etimoloji
Latince 'appetitus' (arzu, istek, yönelme) kelimesinden türetilmiştir; 'ad-' (e, -e doğru) ve 'petere' (gitmek, yönelmek, saldırmak) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Tüketimsel davranış (consummatory behavior) ile sıkça karıştırılır; tüketimsel davranış otomatiktir, sabittir ve içgüdüsel reflekslere dayanır, oysa iştahsal davranış değişkendir ve öğrenmeye açıktır.