Katastrofik Reaksiyon
Catastrophic Reaction
Tanım
Tehdit edici veya travmatik bir durumla başa çıkma kapasitesinin ani ve şiddetli bir şekilde çöкмеsi; bireyin yoğun yetersizlik, anksiyete ve çaresizlik hissetmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Broca afazisi bulunan bir hastanın, doktorun basit bir nesne isimlendirme testindeki kelimeyi bulamaması üzerine ani bir öfke kriziyle ağlamaya başlaması, masayı itmesi ve 'Ben artık bir hiçbir şeyim!' diye bağırarak testi reddetmesi.
Derin Analiz
Nöropsikolojik bağlamda, özellikle kortikal hasarları veya afazisi bulunan bireylerde, bilişsel sınırların zorlandığı durumlarda ortaya çıkan akut bir dezorganizasyon tablosudur. Kurt Goldstein tarafından tanımlanan bu durum; bireyin eskiden kolaylıkla yapabildiği görevleri yerine getirememekten ötürü yaşadığı derin utanç, hayal kırıklığı ve ajitasyonun bir dışavurumudur. D. Frank Benson, bu reaksiyonu iletişim kurma veya işlevsellik gösterme çabasındaki başarısızlığın yarattığı ego tehdidine verilen aşırı duyusal ve duygusal bir yanıt olarak nitelendirmiştir. Kortikal entegrasyon kapasitesinin üzerindeki uyarıcı yüklenmesi, prefrontal kontrol mekanizmalarının devre dışı kalmasına ve duygusal regülasyonun ani kaybına yol açar.
Etimoloji
Latince 'catastropha' (altüst olma, ani dönüş) ve Yunanca 'katastrophe' (yıkım, son) kelimelerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Öfke nöbeti (temper tantrum) ile karıştırılabilir; ancak katastrofik reaksiyon manipülatif veya istemli bir davranış olmayıp, doğrudan organik beyin hasarı veya bilişsel kapasite aşımının yarattığı çaresizlik temelli akut bir decompansasyon (uyum bozuluşu) durumudur.