Klozapin
Clozapine
Tanım
Dirençli şizofreni vakalarında kullanılan, ilk atipik (ikinci kuşak) antipsikotik ajan.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş yıldır paranoid şizofreni tanısıyla takip edilen ve en az iki farklı atipik antipsikotik (örneğin risperidon ve olanzapin) ile optimal doz ve sürede tedavi edilmesine rağmen pozitif ve negatif semptomlarında klinik olarak anlamlı bir gerileme görülmeyen 34 yaşındaki bir hastaya, tedaviye dirençli şizofreni tablosu nedeniyle klozapin protokolu başlatılır. Tedavi öncesi bazal lökosit ve mutlak nötrofil sayımları normal sınırlar içinde saptanan hastaya düşük dozla başlanıp yavaşça titre edilirken, ulusal hematolojik takip sistemine kaydedilerek haftalık kan sayımı izlemine alınır.
Derin Analiz
Klozapin, dibenzodiazepin sınıfına ait bir atipik antipsikotiktir. Reseptör profili açısından diğer antipsikotiklerden ayrılır; dopamin D2 reseptörlerine karşı orta düzeyde bir affiniteye sahipken, serotonin (5-HT2A, 5-HT2C), muskarinik (M1-M5), histaminerjik (H1) ve alfa-adrenerjik reseptörler üzerinde güçlü antagonist etki gösterir. Bu benzersiz nörokimyasal profil, özellikle diğer antipsikotik tedavilere yanıt vermeyen tedaviye dirençli şizofreni olgularında üstün klinik etkinlik sağlar. Ayrıca intihar davranışlarını azaltma yönünde FDA onayına sahip tek antipsikotiktir. Ancak agranülositoz riski (nötrofil sayısının kritik düzeyde düşmesi) taşıması, hastaların kan parametrelerinin düzenli ve sık aralıklarla takip edilmesini zorunlu kılar.
Etimoloji
Kimyasal sınıfını belirten 'dibenzodiazepir' türevi ve farmakolojik isimlendirme eklerinin birleşimiyle oluşturulmuş jenerik ad.
Karıştırmayın
Diğer atipik antipsikotikler (örneğin olanzapin veya ketiapin) ile karıştırılabilir; ancak klozapin diğer ajanların başarısız olduğu 'tedaminin dirençli' olduğu durumlarda son basamak olarak kullanılması ve zorunlu kan takibi gerektirmesiyle bunlardan net biçimde ayrılır.