Kompülsif İçici
Compulsive Drinker
Tanım
Alkol tüketimine karşı koyulamayan, yoğun ve kontrol edilemez bir dürtüye sahip bireyleri tanımlayan klinik kavram.
Örnek Vaka / Uygulama
Gün içinde işinde son derece başarılı olan ancak akşam eve geldiğinde 'sadece bir kadeh' diyerek başlayan ve kontrolü tamamen kaybedip her gece şişenin dibini görmeden duramayan, bu duruma sosyal ilişkilerinin zarar görmesine rağmen engel olamayan bir danışanın tablosu.
Derin Analiz
Kompülsif içici profili, ön lob korteksindeki (özellikle ventromedial ve dorsolateral prefrontal alanlar) yürütücü işlev bozuklukları ile mezolimbik dopaminerjik yoldaki ödül mekanizmalarının aşırı duyarsızlaşması arasındaki nörobiyolojik çatışmanın bir sonucudur. Birey, bilişsel düzeyde sonuçların zararlarını öngörebilmesine rağmen, anksiyete, stres veya yoksunluk belirtilerini bastırmak amacıyla alkolü otomatize edilmiş bir başa çıkma mekanizması olarak devreye sokar. DSM-5 kriter setinde doğrudan ayrı bir tanı kategorisi olmamakla birlikte, Ağır Alkol Kullanım Bozukluğu (Alcohol Use Disorder) spektrumunun altında yer alan, davranışın zorlantılı (kompülsif) karakteristiğini vurgulayan işlevsel bir terimdir.
Etimoloji
Latince 'compellere' (zorlamak, mecbur bırakmak) kökünden türetilen 'compulsivus' ve Orta İngilizce 'drinken' fiilinin birleşiminden oluşan, kişinin irade dışı dürtüsel eylemine atıfta bulunan klinik bir nitelemedir.
Karıştırmayın
Sosyal içici veya ağır sosyal içici kavramlarından ayrılır; çünkü kompülsif içicide kullanım üzerindeki istemli kontrol kaybı ve psikolojik bağımlılık dinamikleri mutlak baskındır.