Konkordans Oranı
Concordance Rate
Tanım
İkizlerin veya diğer kan akrabalarının belirli bir özelliği veya bozukluğu aynı anda taşıma yüzdesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresif bozukluk üzerine yürütülen bir ikiz çalışmasında, tek yumurta ikizlerinden birinde tanı varsa diğerinde de bu tanının görülme olasılığı (konkordans oranı) %50 iken, çift yumurta ikizlerinde bu oran %20 olarak saptanmıştır. Bu veri, depresyon etiyolojisinde genetik yatkınlığın önemli bir rol oynadığını ancak çevresel stres faktörlerinin de fenotipin ortaya çıkışında belirleyici olduğunu ampirik olarak ortaya koyar.
Derin Analiz
Genetik epidemiyoloji ve davranışsal genetikte sıklıkla kullanılan konkordans oranı, genetik ve çevresel faktörlerin fenotipik varyans üzerindeki göreceli etkilerini tahmin etmek için kritik bir istatistiksel parametredir. Özellikle ikiz çalışmalarında, monozigotik (tek yumurta) ve dizigotik (çift yumurta) ikiz çiftlerinin bir bozukluğu (örneğin şizofreni veya otizm spektrum bozukluğu) paylaşma oranlarının karşılaştırılmasına temel oluşturur. Eğer tek yumurta ikizlerindeki konkordans oranı çift yumurta ikizlerininkinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekse, bu durum ilgili özelliğin güçlü bir genetik bileşene sahip olduğunu gösterir. Ancak bu oran asla %100 deterministik bir genetik kaderi işaret etmez; epigenetik modülasyonlar ve çevresel tetikleyiciler varyansın önemli bir kısmını açıklamaya devam eder.
Etimoloji
Latince 'concordare' (uyum içinde olmak, aynı fikirde olmak; 'con-' [birlikte] + 'cor' [kalp]) kelimesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kalıtsallık (heritability) katsayısı ile sıkça karıştırılır. Kalıtsallık popülasyondaki varyansın ne kadarının genetik faktörlere atfedilebileceğini gösterirken, konkordans oranı doğrudan akraba çiftlerinin aynı özelliği paylaşma yüzdesidir.