Korku Kaynaklı Saldırganlık
Fear-induced Aggression
Tanım
Canlının şiddetli bir tehdide maruz kaldığı veya kaçış yolunun kapanıp köşeye sıkıştırıldığı durumlarda hayatta kalma güdüsüyle sergilediği reaktif saldırı biçimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Daha önce sokakta fiziksel şiddete uğramış bir köpeğin, üzerine iyi niyetle de olsa hızla yaklaşan bir yabancıyı kaçacak hiçbir yeri olmayan dar bir koridorda sıkıştığı an hissettiği panikle ısırması.
Derin Analiz
Evrimsel nörobiyoloji perspektifinden bakıldığında, korku kaynaklı saldırganlık, 'kaç veya savaş' (fight-or-flight) tepkisinin bir varyasyonudur ve öncelikli kaçış seçeneğinin ortadan kalktığı anlarda devreye girer. Bu süreçte amigdala öncülüğündeki limbik sistem, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) eksenini tetikleyerek sempatik sinir sistemini ani bir adrenalin ve kortizol dalgalanmasıyla aktive eder. Prefrontal korteksin ketleyici işlevlerinin yüksek uyarılmışlık altında baskılanması, organizmanın rasyonel değerlendirme yapmasını engeller ve davranış tamamen hayatta kalmaya yönelik reaktif bir savunma mekanizmasına dönüşür.
Etimoloji
İngilizce 'fear' (Eski İngilizce 'fǣr' [ani tehlike, pusu]) ve 'induce' (Latince 'inducere' [sevk etmek, tetiklemek]) kelimelerinin birleşimi ile 'aggression' (Latince 'aggredi' [saldırmak, üzerine yürümek]) kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Predatör saldırganlığı (avlanma odaklı, sessiz ve planlıdır; korku içermez) ve egemenlik (dominans) kaynaklı saldırganlık (kaynak kontrolü veya hiyerarşi kurmak için proaktif olarak sergilenir).
Keşfetmeye Devam Edin
Savaş-ya Da-kaç Tepkisi
Fight-or-flight Response
Tehdit edici veya stresli durumlarda sempatik sinir sisteminin ani aktivasyonuyla ortaya çıkan ve organizmayı fiziksel olarak savaşmaya ya da kaçmaya hazırlayan fizyolojik değişimler örüntüsüdür.
İncele
Amigdala
Amygdala
Temporal lobun derinlerinde yer alan, limbik sistemin kritik bir bileşeni olup duygusal işleme, tehdit algısı ve korku koşullanmasında merkezi rol oynayan badem şeklindeki nükleer kompleks.
İncele