Koulrofobi
Coulrophobia
Tanım
Palyaçolara karşı duyulan aşırı, kalıcı ve mantıksız korku; bu figürlerin bulunduğu ortamlardan kaçınma veya yoğun kaygıyla katlanma durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmili yaşlarında bir yetişkinin, yeğeninin doğum günü partisinin arka planında bir palyaço figürü gördüğünde ani taşikardi, nefes darlığı yaşaması, ortamdan hızla uzaklaşması ve günlerce bu görüntüyle ilgili ruminatif kaygılar deneyimlemesi.
Derin Analiz
Spesifik fobiler kategorisinde yer alan koulrofobi, DSM-5 kriterlerine göre 'diğer tür' spesifik fobi alt başlığında değerlendirilir. Temel mekanizma, palyaçonun abartılı yüz boyası, yapay gülümseme ve maskelenmiş kimliğinin yarattığı belirsizliktir. İnsan beyni, yüzdeki mikro ifadeleri ve duygusal ipuçlarını okumak üzere evrimleşmiştir. Palyaçolardaki bu verilerin tutarsızlığı (daimi sırıtış arkasındaki gizlenen niyet) amigdalada aşırı tetiklenmeye yol açarak 'uncanny valley' (tekinsiz vadi) hipoteziyle paralel biçimde hayatta kalma alarmı (kaç-savaş) üretir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'kolobathristēs' (κωλοϐαθριστής - tahtabacak üzerinde yürüyen kişi) ile Phobos (φόβος - korku, panik) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Maske korkusu (lakanofobi) veya genel sosyal kaygı bozukluğu; koulrofobide korku nesnesi sosyal değerlendirme değil, doğrudan palyaçonun kendisidir.