Kriter Dayanaklı İçerik Analizi
Criterion-based Content Analysis (CBCA)
Tanım
Çocukların iddia edilen istismar vakalarındaki ifadelerinin gerçeğe uygunluğunu değerlendirmek amacıyla belirli içerik kriterlerine göre incelendiği bir ifade geçerliliği analiz yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Altı yaşındaki bir çocuğun maruz kaldığını iddia ettiği ihmal vakasında polise verdiği ifade, uzman bir adli psikolog tarafından kayda alınır. Transkript üzerinde yapılan CBCA incelemesinde, çocuğun ifadesinde kurgusal anlatılarda nadir görülen 'spontan düzeltmeler', 'bağlamsal detaylar' ve 'interaksiyon süreçlerinin tasviri' gibi kriterlerin yüksek düzeyde bulunduğu tespit edilir, bu da ifadenin güvenirlik katsayısını istatistiksel ve klinik olarak destekler.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve gelişimsel klinik psikoloji bağlamında, CBCA (Criterion-Based Content Analysis) genellikle İfade Geçerliliği Analizi'nin (Statement Validity Assessment - SVA) çekirdek bileşenini oluşturur. Yöntemin temel varsayımı, hayal ürünü veya telkinle üretilmiş anılar ile gerçekten yaşanmış otobiyografik deneyimlerin niteliksel olarak farklı içerik özellikleri sergilemesidir. Mantıksal tutarsızlıklar, spontan detaylar, alışılmadık ayrıntılar ve durumsal bağlam gibi 19 farklı kriter üzerinden değerlendirme yapılır. Ancak, bu analiz kesin bir yalan detektörü olarak değil, klinik ve adli mülakat verilerini yapılandırılmış bir çerçevede inceleyen bir hipotez test aracı olarak ele alınmalıdır.
Etimoloji
Latince 'criterium' [ölçüt, standart] + Yunanca 'analysis' [çözümleme, parçalara ayırma] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gerçek Anı Terapisi ile karıştırılır; ancak CBCA bir terapi yöntemi değil, mevcut adli ifadenin içerik kalitesini değerlendiren analitik bir inceleme aracıdır.