Lanterman Gelişimsel Engelliler Yasası
Lanterman Developmental Disabilities Act
Tanım
Kaliforniya'da gelişimsel engelli bireylerin haklarını güvence altına alan ve onlara sunulan hizmetlerin sistematiğini belirleyen 1969 tarihli çığır açıcı dönüm noktası niteliğinde yasal mevzuat.
Örnek Vaka / Uygulama
Otizm spektrum bozukluğu olan 18 yaşında bir bireyin ailesi, eyalet fonlu bölgesel merkezler (regional centers) aracılığıyla bağımsız yaşam becerileri ve mesleki rehabilitasyon desteği talep ettiğinde, bu yasa sayesinde bu hizmetlerin kesintisiz ve bireyselleştirilmiş planlamayla sağlanması yasal güvence altındadır.
Derin Analiz
Lanterman Gelişimsel Engelliler Yasası, ABD hukuk ve klinik psikoloji tarihinde, engelli bireylere devlet eliyle hizmet alma konusunda yasal bir 'hak' (entitlement) tanıyan ilk ve en kritik tüzüklerden biridir. Diğer eyalet yasalarından farklı olarak, bu mevzuat hizmetlerin sunulmasını bir lütuf veya bütçe takdirine bağlı değil, yargısal olarak yorumlanmış mutlak bir hak olarak konumlandırır. 1990'daki Coffelt davası ve 1994 uzlaşması, yasanın uygulama alanını kökten değiştirerek kurumsal (hastane temelli) bakımdan toplum temelli (community-based) destek modellerine geçişi zorunlu kılmış; bu da nörogelişimsel bozuklukları olan bireylerin toplumsal entegrasyonunda klinik psikoloji ve sosyal politika alanında yeni bir paradigma yaratmıştır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Amerikadaki genel engellilik hakları yasaları (örn. ADA - Americans with Disabilities Act) ile karıştırılır; ADA ayrımcılığı önlemeye odaklanırken, Lanterman Yasası doğrudan hizmetlerin finansmanı, planlanması ve sağlanmasına yönelik pozitif devlet yükümlülükleri getirir.