Maladaptasyon
Maladaptation
Tanım
Biyolojik özelliklerin veya davranış kalıplarının bireyin çevresiyle etkileşimini, optimal işlevselliğini ve stresle başa çıkma kapasitesini bozacak şekilde zararlı veya işlevsiz hale gelmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete bozukluğu yaşayan bir bireyin, geçmişteki reddedilme deneyimlerinden ötürü her türlü sosyal ortamdan tamamen kaçınması. Bu kaçınma davranışı kısa vadede anksiyeteyi düşürerek geçici bir rahatlama sağlasa da (maladaptif pekiştirme), uzun vadede bireyin mesleki ve sosyal işlevselliğini tamamen kısıtlar.
Derin Analiz
Maladaptasyon, evrimsel biyolojiden klinik psikolojiye kadar geniş bir yelpazede ele alınan çok disiplinli bir kavramdır. Evrimsel bağlamda, geçmişte hayatta kalma avantajı sağlayan bir özelliğin çevresel koşulların değişmesiyle dezavantaja dönüşmesini ifade ederken; klinik psikolojide genellikle bilişsel, duygusal veya davranışsal tepkilerin güncel stresörler karşısında yetersiz, yıkıcı veya ters etki yaratıcı olmasına karşılık gelir. Nörobiyolojik düzeyde, kronik maladaptif davranışlar, prefrontal korteksin amigdala üzerindeki regülasyon kapasitesini zayıflatarak patolojik döngüleri ve nöroplastik düzeyde hatalı öğrenme izlerini pekiştirir.
Etimoloji
Latince 'malus' [kötü, zararlı] + 'adaptare' [uydurmak, uyarlamak] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Savunma mekanizmaları (savunma mekanizmaları egoyu korumak için geçici işlevsel araçlar olabilirken, maladaptasyon genellikle süreğen ve genel işlevselliği bozan bir nitelik taşır) ve başa çıkma stratejileri.
Keşfetmeye Devam Edin
Uyum
Adaptation
Duyu organlarının sürekli uyarım karşısında duyarlılığını azaltması veya organizmanın değişen çevresel koşullara işlevsel yanıtlar verebilmek için davranışsal ve fizyolojik mekanizmalarını düzenlemesi.
İncele
Bilişsel Esneklik
Cognitive Flexibility
Bireyin değişen çevresel koşullara, beklenmeyen durumlara ve yeni kural setlerine uyum sağlayabilmek amacıyla düşünce içeriklerini ve davranışsal tepkilerini akışkan bir şekilde değiştirebilme kapasitesidir.
İncele