Maruz Bırakılma Etkisi
Mere-exposure Effect
Tanım
Bireylerin bir uyarıcıyla defalarca karşılaşması sonucunda, o uyarıcıya karşı olumlu bir tutum ve aşinalık geliştirmesi eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir reklam ajansının ilk başta yabancı gelen bir jingle müziğini gün boyunca farklı radyo istasyonlarında sıkça çalması, tüketicilerin birkaç gün içinde o melodiyi daha sıcak ve akılda kalıcı bularak ürünü tercih etmesine zemin hazırlar.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler literatüründe Zajonc tarafından temellendirilen bu olgu, aşinalığın bilişsel akıcılığı (cognitive fluency) artırmasıyla açıklanır. Beyin, tekrar edilen uyarıcıyı daha az bilişsel yükle işler; bu işlemleme kolaylığı, amigdala ve limbik sistem üzerinden dolaylı bir emniyet ve olumluluk sinyaline dönüşür. Başlangıçta nötr ya da olumsuz bir ön yargı bulunmadığında ve uyarıcı bilinçaltı eşiklerinde sunulduğunda etki katlanarak artar. Pazarlama stratejilerinden romantik partner seçimlerine kadar insan yargısının sezgisel temellerini besler.
Etimoloji
İngilizce 'mere' (yalnızca, sırf) ve 'exposure' (maruz kalma, maruz bırakılma) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; kavramsal kökleri Robert B. Zajonc'ın 1968 yılındaki deneysel çalışmalarına dayanır.
Karıştırmayın
Klasik koşullanma ile karıştırılabilir; ancak burada uyarıcı herhangi bir unconditional (koşulsuz) ödül veya ceza ile eşleştirilmez, yalnızca saf tekrar söz konusudur.