Kendine Hizmet Eden Yanlılık
Self-serving Bias
Tanım
Bireylerin başarılarını içsel ve kişisel faktörlere, başarısızlıklarını ise dışsal ve çevresel etkenlere bağlama yönündeki sistematik bilişsel sapması.
Örnek Vaka / Uygulama
Yatırım fonu yöneticisinin yüksek kâr elde ettiği portföy hamlelerini kendi üstün analitik zekasına ve öngörüsüne bağlaması, ancak zarar ettiği işlemleri ani piyasa dalgalanmaları ve küresel ekonomik kriz gibi tamamen dışsal etkenlere yüklemesi.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel atıf teorisi kapsamında incelenen bu mekanizma, ego koruyucu bir savunma stratejisi olarak işlev görür. Birey, öz-saygısını (self-esteem) ve psikolojik homeostazisini korumak amacıyla, nedensellik atıflarında (causal attribution) taraflı bir tutum sergiler. Nörobiyolojik düzeyde, ödül sisteminin ve ventromedial prefrontal korteksin, olumlu geri bildirimleri içselleştirmede aktif rol oynadığı, tehdit algısı yaratan durumlarda ise amigdala kaynaklı stres yanıtını minimize etmek için dışsal gerekçelendirmelere başvurulduğu görülmektedir. Bu süreç bilinçli bir sahtekarlıktan ziyade, otomatik işleyen bir bilişsel manipülasyondur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Temel atıf hatası (fundamental attribution error) ile sıklıkla karıştırılır; temel atıf hatası başkalarının davranışlarını açıklarken durumsal faktörleri göz ardı edip kişisel özelliklere odaklanmayı kapsar, kendine hizmet eden yanlılık ise doğrudan kişinin kendi başarı ve başarısızlıklarını değerlendirmesindeki benlik merkezli sapmadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Rekabetçi Motivasyon
Rekabetçi Motivasyon
Competitive Motive
Kişinin kişilerarası ve performans gerektiren ortamlarda, kendi sonuçlarını maksimize ederken başkalarının ilerlemesini engelleme yoluyla yarışmacı bir tepki verme yönündeki eğilimi veya kalıcı dürtüsü.
İncele
Şeref Kültürü
Şeref Kültürü
Culture Of Honor
Bireylerin ve toplulukların itibarını, haysiyetini ve şerefini korumaya yönelik, algılanan tehditlere karşı genellikle saldırgan ve sert tepkiler vermeyi teşvik eden kültürel normlar bütünü.
İncele
Sosyal Rol
Sosyal Rol
Social Role
Belirli bir sosyal konumdaki bireyden beklenen tutum, değer ve davranış kalıpları bütünü.
İncele
Grup Gelişimi
Grup Gelişimi
Group Development
Bir grubun yaşam döngüsü boyunca sergilediği doğal büyüme, olgunlaşma ve yapısal değişim örüntüleridir.
İncele