Maskeleme Örüntüsü
Masking Pattern
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Odyoloji laboratuvarında gerçekleştirilen saf ses odyometri testleri sırasında, hastanın işitme eşiğini net belirleyebilmek için karşı kulaktaki çapraz işitmeyi önlemek amacıyla dar bant gürültü verilir. Bu süreçte, 1000 Hz'lik sabit şiddetli bir maskeleyici tonun, 500 Hz ile 2000 Hz arasındaki saf tonların işitilme eşiğini ne derece yükselttiği ölçülerek hastaya özgü maskeleme örüntüsü grafiği elde edilir.
Derin Analiz
Psikoakustik ve işitsel nörobilim bağlamında maskeleme örüntüsü, baziller membran üzerindeki frekans çözünürlüğünün ve tondal seçiciliğinharitalandırılmasında temel bir işlev görür. Salyangozun (koklea) hidrodinamik yapısı ve tectorial membran üzerindeki hareketler, belirli bir frekanstaki maskeleyici sesin (genellikle dar bant gürültü veya saf ton), kendisine yakın frekanslardaki diğer seslerin duyulabilirliğini eşik altı seviyeye düşürmesine neden olur. Bu süreçte eşik kayması (threshold shift) miktarı desibel cinsinden y-ekseninde, sinyal frekansı ise x-ekseninde, logaritmik veya lineer ölçekte değerlendirilir. Koklear amplifikasyon ve dış tüylü hücrelerin non-lineer sıkıştırma mekanizmaları, bu örüntünün asimetrik yapısını —özellikle yüksek frekanslara doğru yayılan yukarı yönlü maskeleme (upward spread of masking) etkisini— doğrudan belirler.
Etimoloji
İngilizce 'mask' (maskelemek, gizlemek) fiilinden türetilen 'masking' ile Latince 'patronus' kökünden gelen 'pattern' (örün, model, kalıp) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
İşitsel maskeleme (auditory masking) olgunun genel adıdır; maskeleme örüntüsü ise bu olgunun frekans fonksiyonu olarak grafiksel ve sayısal karşılığıdır. Maskelenmiş odiyogram (masked audiogram) ile eş anlamlı kullanılsa da örüntü terimi daha çok spektral dağılım dinamiklerini vurgular.