Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Melancholia Agitata

Melancholia Agitata

Tanım

19. yüzyılda katatonik taşkınlığı tanımlamak için kullanılan, günümüzde ise esas olarak taşkınlık ve huzursuzluğun eşlik ettiği ajite depresyon vakalarını ifade etmekte kullanılan tarihsel ve klinik bir terimdir.

Örnek Vaka / Uygulama

64 yaşında erkek hasta, kliniğe derin bir suçluluk duygusu, ölüm düşünceleri ve sürekli odanın içinde bir o yana bir bu yana huysuzca adımlama, ellerini bükme şikayetleriyle getirilir. Hasta yatış pozisyonunda duramamakta, içindeki dayanılmaz sıkıntıyı 'bedenime sığamıyorum' şeklinde ifade etmektedir. Bu tablo, klasik retarde depresyondan farklı olarak motor aktivasyonun anksiyete ile birleştiği melancholia agitata tablosunu temsil eder.

Derin Analiz

Terim köken olarak XIX. yüzyıl psikiyatri sınıflandırmalarında melankolinin motor inhibisyon karakterini kırarak anksiyete, motor huzursuzluk ve psikomotor ajitasyon ile karakterize olan formunu tanımlamak üzere doğmuştur. Modern psikopatolojide DSM-5 sınıflandırma sisteminde doğrudan bu epitetle yer almasa da, 'Melankolik Özelliklerle Giden Depresif Bozukluk' veya 'Ajite Depresyon' spektrumu içinde değerlendirilir. Nörobiyolojik zeminde, hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) eksen aşırı aktivasyonu ve dopaminerjik/noradrenerjik devrelerdeki disregülasyonun hem derin bir çökkünlük hem de kontrol edilemeyen bir motor huzursuzluk tablosu yarattığı gözlemlenmektedir. Hasta profili, ağır bir içsel acı ile birlikte yerinde duramama, el ovuşturma, sürekli hareket etme ve anksiyete krizleri ile belirgindir.

Etimoloji

Latince 'melancholia' [kara safra, hüzün] + 'agitata' [ajite edilmiş, hareketlendirilmiş, çalkantılı] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Katatoni (motor donukluk veya amaçsız hiperaktivite içerir ancak melankolik duygu durum her zaman ön planda değildir) ve Bipolar Bozukluk Manik Atak (enerji artışı ve taşkınlık vardır ancak temel motivasyon öfori veya irritabilitedir, melancholia agitata'da ise zemin derin bir depresif acıdır).