Mozart Etkisi
Mozart Effect
Tanım
Wolfgang Amadeus Mozart'ın müziğini dinlemenin, özellikle uzaysal-zamansal akıl yürütme gerektiren görevlerde geçici bir performans artışı sağladığına dair bilişsel gözlem.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında deneklere standart bir kağıt katlama ve kesme testi (uzaysal akıl yürütme) verilmeden önce on dakika boyunca Mozart'ın K. 448 numaralı piyano sonatı dinletilir ve test skorlarındaki geçici artış kontrol grubuyla kıyaslanır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöromüzikoloji literatüründe bu etki, ilk kez 1993 yılında Rauscher, Shaw ve Ky tarafından deneysel olarak gösterilmiştir. Temel mekanizma, karmaşık müzik dinlemenin kortikal aktivasyonu geçici olarak artırması ve bunun da uyarılma teorisi (arousal theory) çerçevesinde zihinsel performansı olumlu yönde tetiklemesiyle açıklanır. Ancak popüler kültürde bebeklere klasik müzik dinletmenin zekayı kalıcı olarak artıracağı yönündeki mit, ampirik kanıtlarla desteklenmemektedir; etki kalıcı bir zeka artışından ziyade, uyarılmışlık düzeyi ve ruh halindeki geçici dalgalanmalardan kaynaklanır.
Etimoloji
Avusturyalı besteci Wolfgang Amadeus Mozart'ın (1756–1791) soyadından ve Latince 'efficere' (gerçekleştirmek, ortaya çıkarmak) fiilinden türetilen etki kelimesinin birleşiminden oluşan eponym bir terimdir.
Karıştırmayın
Erken çocukluk zeka gelişimi ve bebeklerde bilişsel stimülasyon programları ile karıştırılır; oysa Mozart etkisi kalıcı bir zeka artışı değil, durumsal ve geçici bir uyarılma/performans dalgalanmasıdır.