Öğrenme Yargısı
Judgment Of Learning (JOL)
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir tıp fakültesi öğrencisi, farmakoloji sınavına hazırlanırken karmaşık ilaç isimlerini ve yan etkilerini çalışmaktadır. Bir sayfayı okuyup kapattıktan sonra, zihninden ilacın etki mekanizmasını hızlıca özetler. İşlem zihinsel olarak akıcı ve kolay gerçekleştiği için yüksek bir öğrenme yargısında (JOL) bulunur ve bu konuyu geçer. Ancak gerçek sınavda, kodlama sırasındaki yüzeysel aşinalığın kalıcı uzun süreli bellek izine dönüşmemiş olduğunu fark ederek soruyu yanlış yapar.
Derin Analiz
Öğrenme yargısı (JOL), bilişsel psikoloji ve insan belleği literatüründe üst-bilişsel (metacognition) izlemenin temel taşlarından biridir. Genellikle bireye bir uyarıcı çifti (örneğin kelime çiftleri) sunulduktan ve bu bilgi kodlandıktan hemen sonra 'Bu kelimeyi ileride hatırlama olasılığınız nedir?' sorusuyla ölçülür. JOL süreçleri iki temel ipucu kaynağına dayanır: İçsel ipuçları (öğrenilecek materyalin yapısal zorluğu, anlam bütünlüğü veya font büyüklüğü gibi özellikleri) ve anımsatıcı ipuçları (öğrenme sırasındaki akıcılık ve performans). Bireyler sıklıkla 'yanılsayıcı akıcılık' (illusion of competence) tuzağına düşer; materyal okuma sırasında kolay geldiğinde, gerçekte kalıcı kodlama gerçekleşmemiş olsa bile JOL tahminlerini aşırı yüksek tutarlar. Bu durum, eğitim psikolojisinde çalışma stratejilerinin optimize edilmesinde kritik bir rol oynar.
Etimoloji
İngilizce 'judgment' (Latin kökenli *iudicare* [hüküm vermek, değerlendirmek] fiilinden) ve 'learning' (Eski İngilizce *leornian* [bilgi edinmek, çalışmak] kelimesinden) türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kolaylık Yargısı (Ease-of-Learning Judgment - EOL, materyal çalışılmadan önce yapılan tahmin); Geriye Dönük Güven Yargısı (Retrospective Confidence Judgment - RCJ, bilgi çağrıldıktan veya test edildikten sonra verilen doğruluk tahmini).