Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Öğrenmenin Işıma Teorisi

İrradiation Theory Of Learning

Tanım

Her uyarıcının beyinde belirli bir hücre kümesini aktive ettiğini ve bu aktivasyonun çevredeki alanlara yayılarak çakışma yoluyla klasik koşullanmayı sağladığını öne süren nörofizyolojik öğrenme teorisi.

Örnek Vaka / Uygulama

Pavlov'un deneylerinde köpeğe verilen zil sesi (koşullu uyarıcı) ve et tozu (koşulsuz uyarıcı) kortekste farklı odakları tetikler. Et tozunun yarattığı güçlü nöral aktivasyon bölgesi o kadar yoğun bir ışıma yapar ki, zil sesinin daha zayıf kortikal temsil alanını içine alacak şekilde genişler; böylece iki uyarıcının temsil alanları çakışır ve köpek zili duyduğunda salya tepkisi vermeyi öğrenir.

Derin Analiz

Ivan Pavlov tarafından klasik koşullanmanın merkezi sinir sistemindeki fiziksel temelini açıklamak amacıyla formüle edilen bu hipotez, kortikal uyarılmanın sinir ağları boyunca bir leke gibi yayıldığını varsayar. Pavlovian perspektifte, koşullu ve koşulsuz uyarıcıların beyin korteksindeki temsil alanları zamanlı ya da ardışık olarak aktive olduğunda, bu alanlar arasındaki sinaptik mesafede bir 'ışıma' (irradiation) meydana gelir. Alanlar fizyolojik olarak çakıştığında ya da sınırları birbirine değdiğinde, uyarıcılar arasında kalıcı bir işlevsel bağ kurulur. Günümüz nörobiyolojisi, bu mekanizmanın Pavlov'un öngördüğü basit bir yayılmacı dalgadan ziyade, uzun süreli potansiyasyon (LTP) ve karmaşık dağıtık sinaptik ağlar aracılığıyla gerçekleştiğini kanıtlasa da, öğrenmenin nöral topografya temelli ilk açıklamalarından biri olması bakımından tarihsel öneme sahiptir.

Etimoloji

Latince 'irradiare' (ışık saçmak, ışıkla doldurmak) fiilinden türetilmiş olup, nöral aktivitenin beyin korteksinde dalgalar halinde yayılma metaforunu ifade eder.

Karıştırmayın

Hebbiyen öğrenme (Heian learning) ile karıştırılabilir; Hebbiyen öğrenme 'birlikte ateşlenen nöronlar birlikte bağlanır' ilkesine dayanırken, ışıma teorisi spesifik olarak kortikal alanların fiziksel yayılım ve çakışma coğrafyasına odaklanır.