Orantılılık İlkesi
Principle Of Proportionality
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Daha önce küçük çaplı bir hırsızlık suçundan sabıkası bulunan bir bireyin, tekrar benzer nitelikte hafif bir mülkiyet suçu işlemesi durumunda müebbet hapis cezasına çarptırılması, ceza adalet sistemindeki orantılılık ilkesinin açık bir ihlali olarak değerlendirilir.
Derin Analiz
Orantılılık ilkesi, adli psikoloji, hukuk psikolojisi ve suç bilimi (kriminoloji) kesişim kümesinde yer alan, bireylerin adalet algısını ve ceza adalet sistemlerine olan güvenini doğrudan şekillendiren bilişsel bir normdur. Bilişsel bilimler perspektifinden bakıldığında, insan zihni eylem ile sonuç (suç ile ceza) arasında simetrik bir denge arar; bu dengenin bozulması, toplumsal ve bireysel düzeyde adaletsizlik hissi ile bilişsel uyumsuzluk yaratır. Özellikle mükerrer suç işleyen (tekerrür eden) ancak görece hafif suçlar işleyen bireylere aşırı ağır cezalar verilmesi, cezanın caydırıcılık işlevini yitirmesine ve cezalandırma sisteminin meşruiyetinin sorgulanmasına yol açar. Klinik ve adli değerlendirmelerde, failin kusur yeteneği ile yaptırım arasındaki bu matematiksel ve etik dengenin gözetilmesi, hem rehabilitasyon süreçlerinin başarısı hem de toplumsal barışın sürdürülebilirliği açısından kritik bir parametredir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Caydırıcılık ilkesi ile sıklıkla karıştırılır; caydırıcılık suçları önlemeye odaklanırken, orantılılık ilkesi cezanın suçun ağırlığıyla etik ve hukuki dengesini gözetir.
Keşfetmeye Devam Edin
Adli Psikoloji
Adli Psikoloji
Forensic Psychology
Psikolojik ilke ve tekniklerin, medeni ve ceza hukuku sistemlerinin ihtiyaçları doğrultusunda uygulanmasını sağlayan disiplinlerarası uygulamalı bilim dalı.
İncele
Caydırıcılık
Caydırıcılık
Deterrence
İstenmeyen veya suç teşkil eden bir eylemi gerçekleştiren kişiyi cezalandırmanın, hem o bireyin hem de genel olarak toplumun benzer eylemleri gelecekte tekrarlamasını önleyeceği varsayımı.
İncele
Bilişsel Uyumsuzluk
Bilişsel Uyumsuzluk
Dissonance
Bir bireyin iki veya daha fazla çelişkili inanca, tutuma ya da değere aynı anda sahip olmasından kaynaklanan psikolojik rahatsızlık ve gerginlik durumu.
İncele