Otonom Hiperaktivite
Autonomic Hyperactivity
Tanım
Otonom sinir sisteminin, özellikle sempatik kolun aşırı uyarılması sonucu anksiyete ve korkuyla ilişkili fizyolojik belirtilerin ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirme sırasında kapalı bir asansöre giren bir hastada, ani kalp çarpıntısı, avuç içi terlemesi, nefes darlığı ve epigastrik bölgede sıkışma hissi gelişmesi otonom hiperaktivitenin somatik dışavurumuna klasik bir örnektir.
Derin Analiz
Otonom hiperaktivite, sempatik sinir sisteminin aşırı salınımı (adrenalin ve noradrenalin salınımındaki artış) ile karakterizedir. HPA aksının (hipotalamus-hipofiz-adrenal aksı) tetiklenmesiyle birlikte vücut kronik veya akut bir 'savaş ya da kaç' (fight or flight) yanıtı sergiler. Kalp atım hızında artış (taşikardi), vazokonstriksiyon, miyozis veya midriyazis, hiperhidroz (aşırı terleme) ve gastrointestinal motilite bozuklukları gibi somatik bulgularla kendini gösterir. Klinik pratikte panik bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu ve travma sonrası stres bozukluğu gibi tablolarda merkezi bir rol oynamaktadır.
Etimoloji
Latince 'autonomus' [kendi kendini yöneten, özerk] ve Yunanca 'hyper' [aşırı, üst düzey] + 'activitas' [faaliyet, eylem] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Somatizasyon bozukluğu ile karıştırılabilir; ancak otonom hiperaktivitede altta yatan somatik belirtiler doğrudan sempatik sinir sistemi deşarjının ürünüdür, somatizasyonda ise fiziksel belirtilerin arkasında belirgin bir organik patoloji olmaksızın psikolojik çatışmaların bedenselleşmesi yatar.