Otonom Reaktivite
Autonomic Reactivity
Tanım
Bir organizmanın, özellikle stres etkenleri gibi uyaranlara karşı otonom sinir sistemi aracılığıyla gösterdiği fizyolojik tepki verme derecesi ve yaşam boyu bireysel özellik arz eden yanıt kalıbı.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında Trier Sosyal Stres Testi'ne (TSST) tabi tutulan bir bireyin, jüri önünde konuşma yaparken kalp atım hızında ani bir fırlama ve avuç içlerinde yoğun terleme (elektrodermal aktivite) gözlenmesi; bu fizyolojik sapma derecesi o bireyin otonom reaktivite profilini yansıtır.
Derin Analiz
Otonom reaktivite, sempatik ve parasempatik sinir sistemlerinin çevresel taleplere uyum sağlama sırasındaki dinamik aktivasyon seviyelerini ifade eder. Bireyler arası farklılıklar gösteren bu kalıp, kalp atım hızı değişkenliği (HRV), elektrodermal aktivite ve kan basıncı dalgalanmaları gibi parametrelerle ölçülür. Çoğu zaman bireysel yanıt sterotipisi (individual response stereotypy) olarak adlandırılan bu durum, kişinin stresle başa çıkma kapasitesini, duygusal regülasyon becerilerini ve psikopatolojilere yatkınlığını nörobiyolojik düzeyde belirleyen kritik bir endofenotipdir. Kronik yüksek reaktivite, kardiyovasküler sistem üzerinde aşırı yıpranmaya (allostatik yük) yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'autonomus' [kendi kendini idare eden, bağımsız] (Yunanca 'autos' [kendi] + 'nomos' [yasa]) ve Latince 'reactivus' [tepki veren, karşılık üreten] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Otonom tonus (autonomic tone) ile sıklıkla karıştırılır; otonom tonus dinlenme halindeki bazal aktivite seviyesini ifade ederken, reaktivite uyarana karşı verilen tepkinin miktarını veya değişim eğrisini tanımlar.