Öz-geliştirme Güdüsü
Self-enhancement Motive
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllık performans değerlendirmesinde yöneticisinden hem yapıcı eleştiriler hem de övgüler alan bir çalışan, yöneticinin belirttiği eksiklikleri 'önyargılı ve haksız' olarak nitelendirip tamamen göz ardı ederken, yapılan küçük bir övgüyü tüm ekibe anlatarak gün boyunca kendi yetkinliğini bu övgü üzerinden tazeler.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve kişilik kuramlarında öz-geliştirme güdüsü (self-enhancement motive), benlik saygısının (self-esteem) korunması ve sürdürülmesinde merkezi bir motivasyonel mekanizma olarak işlev görür. Bilişsel süzgeçler ve savunma mekanizmaları aracılığıyla işleyen bu dürtü, kişinin öz-kavramını tehdit eden bilgileri manipüle etmesine, göz ardı etmesine ya da dışlamasına neden olur. Taylor ve Brown'ın 'yanılsamalı ruh sağlığı' (positive illusions) çerçevesinde ele alındığı üzere; hafif düzeyde bir öz-göreli abartı, bireyin psikolojik dayanıklılığını artırırken, aşırı durumlarda gerçeklikle bağın zayıflamasına ve narsisistik örüntülerin pekişmesine zemin hazırlayabilir. Öz-değerlendirme (self-assessment) ve öz-doğrulama (self-verification) güdülerinden bu yönüyle ayrılır; zira doğruluk veya tutarlılık yerine, hedonik ve duygudurumsal bir korunma önceliklendirilir.
Etimoloji
İngilizce 'self' (kendi, benlik) kökü ile Fransızca/Latince kökenli 'enhancement' (yükseltmek, artırmak, değer katmak; Latince *altus* [yüksek] kelimesinden türetilmiştir) sözcüklerinin birleşiminden oluşan bir kavramdır.
Karıştırmayın
Öz-doğrulama güdüsü (self-verification motive; kişinin mevcut benlik imajını doğrulayan bilgiyi araması) ve öz-değerlendirme güdüsü (self-assessment motive; kişinin yetenekleri hakkında doğru ve tarafsız bilgi edinme arzusu). Öz-geliştirme bunlardan farklı olarak doğrudan olumlu geribildirim arayışını hedefler.
Keşfetmeye Devam Edin
Öz-doğrulama Güdüsü
Öz-doğrulama Güdüsü
Self-verification Motive
Bireyin, olumlu ya da olumsuz fark etmeksizin, kendi kronik öz-algılarını ve benlik imgesini doğrulayan bilgileri arama ve bu yönelimleri sürdürme yönündeki psikolojik motivasyonudur.
İncele