Öz-kavramı
Self-concept
Tanım
Bireyin psikolojik ve fiziksel özelliklerini, niteliklerini, becerilerini ve rollerini içeren, zaman içindeki kimlik duygusunu şekillendiren kendi tanım ve değerlendirme bütünlüklü sistemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, akademik başarısızlık yaşayan bir üniversite öğrencisinin 'Ben zeki değilim, hiçbir şeyi beceremem' şeklindeki katı öz-kavramı, bilişsel terapi sürecinde ele alınır. Terapist, bu ifadenin arkasındaki bilinçdışı öz-şemaları ve erken dönem uyumsuz bilişsel filtreleri inceleyerek, hastanın öz-kavramını daha esnek, gerçekçi ve işlevsel bir formata dönüştürmesini sağlar.
Derin Analiz
Öz-kavramı, bilişsel psikoloji ve benlik psikolojisinde, bireyin kendisi hakkında sahip olduğu inanç, tutku ve algıların organize bir bütünlük oluşturduğu bilişsel bir şemadır. William James'in ampirik benlik (Me-self) kavramsallaştırmasına dayanan bu yapı, bireyin hem içsel psikolojik dinamiklerini (duygular, yetenekler) hem de dışsal fiziksel ve sosyal rollerini (meslek, cinsiyet, ilişkiler) kapsar. Bilinçli temsil düzeyi, örtük bellek ve bilinçdışı öz-şemaları tarafından sürekli olarak modifiye edilir. Öz-saygıdan (self-esteem) farklı olarak öz-kavramı değerlendirici olmaktan ziyade tanımlayıcı ve bilişseldir; yani kişinin 'ben kimim?' sorusuna verdiği çok boyutlu yanıtların envanterini sunar.
Etimoloji
İngilizce 'self' (öz, kendi, Eski İngilizce 'self') ve Latince 'conceptus' (kavram, tasavvur, 'concipere' fiilinden türetilmiş) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Öz-saygı (self-esteem) ile sıklıkla karıştırılır; öz-saygı bireyin kendine biçtiği duygusal değer ve öz-değer (iyi ya da kötü hissetme) iken, öz-kavramı tamamen bilişsel bir tanımlama ve envanter çıkarma sürecidir. Öz-imge (self-image) ise daha çok fiziksel görünüm ve anlık bedensel algıya odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Öz-imge
Öz-imge
Self-image
Bireyin kendi fiziksel, zihinsel ve sosyal özelliklerine dair zihninde yapılandırdığı ve değişime karşı dirençli olan içsel tasviri.
İncele
Öz-şema
Öz-şema
Self-schema
Bireyin kendisi hakkında sahip olduğu organize bilgi, inanç ve değerleri içeren, dünya algısını ve bilgi işlemleme süreçlerini yönlendiren bilişsel bir çerçevedir.
İncele