Paylaşılmayan Çevre
Nonshared Environment
Tanım
Davranışsal genetik analizlerde, aynı hane halkını veya aileyi paylaşan bireylerin ortaklaşa deneyimlemediği ve dolayısıyla aralarındaki fenotipik farklılıklara yol açan çevresel faktörlerin bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Aynı evde yaşayan ve aynı genetik mirasa sahip tek yumurta ikizlerinden birinin okulda sürekli dışlanması ve zorbalığa uğraması, diğer ikizin ise popüler bir sosyal gruba dahil olup destekleyici öğretmenlerle karşılaşması paylaşılmayan çevre varyansına klasik bir örnektir. Bu iki kardeşin ilerleyen yaşlardaki kaygı düzeyleri arasındaki fark, genetik veya ortak aile ortamından ziyade bu ayrışan deneyimlerle açıklanır.
Derin Analiz
Davranış genetiğinde varyans analizi yapılırken fenotipik varyans; genetik faktörler ($V_G$), ortak çevre ($V_C$) ve paylaşılmayan çevre ($V_E$) olmak üzere üç temel bileşene ayrılır. Paylaşılmayan çevre, aynı ailede büyüyen kardeşlerin bile farklı arkadaş gruplarına sahip olması, okulda farklı öğretmenlerle karşılaşması, anne-babanın her çocuğa karşı farklı tutumlar sergilemesi veya bireysel olarak deneyimlenen kazalar ve hastalıklar gibi benzersiz yaşantıları kapsar. İlginç bir şekilde, kişiliğin ve bilişsel yeteneklerin incelendiği ikiz ve evlat edinme çalışmaları, aile içi paylaşılan çevrenin etkisinin şaşırtıcı derecede düşük olduğunu, buna karşın paylaşılmayan çevrenin bireysel farklılıkların şekillenmesinde çok daha dominant bir rol oynadığını göstermektedir.
Etimoloji
Latince 'non-' [değil / olumsuzluk eki] + 'shared' [İngilizce ortaklaşa kullanılan, paylaşılan] ve Fransızca kökenli 'environ' [etraf, çevre] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ortak çevre (shared environment) ile sıklıkla karıştırılır. Ortak çevre, aynı hanede yaşayan kardeşlerin ortak maruz kaldığı sosyoekonomik düzey, ebeveynlerin genel tutumu ve ev koşulları gibi özellikleri kapsarken; paylaşılmayan çevre, kardeşleri birbirinden farklılaştıran benzersiz ve bireysel yaşantılara odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Tirotropin
Tirotropin
Thyrotropin
Tiroid bezinin hormonal salınımını ve büyümesini uyarlayan ön hipofiz hormonu; tiroid stimüle edici hormon (TSH) olarak da bilinir.
İncele
Unipolar Nöron
Unipolar Nöron
Unipolar Neuron
Hücre gövdesinden tek bir uzantı çıkan ve bu uzantının iki kola ayrılmasıyla hem alıcı uç hem de iletken akson işlevi gören duyusal sinir hücresi.
İncele
Histo-
Histo-
Histo- (hist-)
Biyolojide ve tıpta 'doku' anlamına gelen ve karmaşık yapıların adlandırılmasında kullanılan birleşik ön ek.
İncele
Karanlık Adaptasyon Eğrisi
Karanlık Adaptasyon Eğrisi
Dark-adaptation Curve
Tam karanlıkta bırakılan bir bireyin loş ışık flaşlarını saptama yeteneğinin zaman içindeki değişimini gösteren grafiksel temsil.
İncele